Vô thức là gì ? Những điều giúp bạn hiểu thêm về vô thức 2022


Khái niệm về tiềm thức là gì?

Trong lý thuyết tâm lý của Sigmund Freud về nhân cách, tiềm thức được xác định là nơi chứa các cảm xúc, suy nghĩ, sự khao khát và ký ức ngoài tầm nhận thức ý thức.

Theo cách hiểu này, hầu hết nội dung của tiềm thức được coi là không chấp nhận hoặc gây khó chịu, ví dụ như cảm giác đau khổ, lo lắng hay xung đột. Freud tin rằng tiềm thức tiếp tục ảnh hưởng đến hành vi mặc dù ta không nhận thức được những ảnh hưởng tiềm ẩn này.

Cách hoạt động của tiềm thức

Để hình dung về việc tiềm thức hoạt động, ta có thể so sánh tâm trí với một tảng băng. Những gì đang nổi trên mặt nước đại diện cho nhận thức ý thức, trong khi những gì nằm dưới mặt nước đại diện cho tiềm thức.

Hãy tưởng tượng một tảng băng sẽ trông như thế nào nếu ta có thể nhìn thấy toàn bộ nó. Chỉ một phần nhỏ của tảng băng thực sự có thể nhìn thấy trên mặt nước. Phần còn lại, lớn hơn nhiều, nằm sâu dưới mặt nước.

Phần nổi của tảng băng chỉ đơn giản là “phần nổi lên của tiềm thức”. Phần còn lại, thông tin nằm ngoài ý thức, nằm bên dưới bề mặt. Mặc dù thông tin này có thể không được truy cập ý thức, nhưng nó vẫn có ảnh hưởng đến hành vi hiện tại.

Tác động của tiềm thức

Tác động của tiềm thức
Tác động của tiềm thức

Những suy nghĩ, niềm tin và cảm xúc tiềm thức có thể gây ra một số vấn đề bao gồm:

  • Cảm giác tức giận
  • Thiên kiến
  • Hành vi bắt buộc
  • Khó khăn trong giao tiếp xã hội
  • Cảm thấy phiền muộn
  • Vấn đề trong mối quan hệ

Freud tin rằng nhiều cảm giác, sự khao khát và cảm xúc của chúng ta bị kìm nén hoặc không nhận thức được vì chúng quá đe dọa. Ông tin rằng đôi khi những khát vọng và sự mong muốn tiềm ẩn này biểu hiện thông qua giấc mơ. Freud cũng tin rằng bản năng và sự thôi thúc cơ bản của chúng ta cũng được chứa đựng trong tiềm thức.

Có Thể Bạn Quan Tâm :  

Ví dụ, bản năng sống và bản năng chết được tìm thấy trong tiềm thức. Bản năng sống, còn được gọi là bản năng sinh tồn, liên quan đến sự sống còn. Bản năng chết bao gồm những ý nghĩ hung ác, chấn thương và nguy hiểm.

Các sự thôi thúc như vậy được kìm nén trong tiềm thức vì tâm trí ý thức thường xem chúng không chấp nhận được hoặc không hợp lý. Để giữ cho những thôi thúc này không nhận thức được, Freud đề xuất việc sử dụng các cơ chế phòng vệ khác nhau.

Thậm chí còn có những điều như “những lỗi lầm của lưỡi” (hay còn gọi là “lỗi tiếp xúc vô ý” Freudian slips) cũng có thể tiết lộ một phần của tiềm thức.

Sử dụng tiềm thức

Sử dụng tiềm thức
Sử dụng tiềm thức

Freud tin rằng đưa nội dung của tiềm thức vào ý thức là một yếu tố quan trọng để giải phóng những đau khổ tâm lý. Gần đây, các nhà nghiên cứu đã khám phá các kỹ thuật khác nhau để giúp xem xét những ảnh hưởng của tiềm thức đối tác đến hành vi. Có nhiều cách khác nhau mà thông tin từ tiềm thức có thể được đưa vào ý thức hoặc được nghiên cứu bởi các nhà nghiên cứu.

Kết nối tự do tiềm thức

Freud tin rằng ông có thể đưa những cảm xúc tiềm thức vào ý thức thông qua việc sử dụng một kỹ thuật gọi là kết nối tự do. Ông yêu cầu bệnh nhân thư giãn và nói bất cứ điều gì mà không cần suy nghĩ xem nó có thể tầm thường, không liên quan hoặc đáng xấu hổ như thế nào.

Bằng cách theo những dòng suy nghĩ này, Freud tin rằng ông có thể khám phá nội dung của tiềm thức, nơi chứa những ham muốn bị kìm nén và những ký ức đau khổ từ tuổi thơ.

Giải mã giấc mơ

Freud cũng cho rằng giấc mơ là một hình thức khác để tiếp cận tiềm thức. Trong khi thông tin từ tiềm thức có thể xuất hiện trong giấc mơ, ông tin rằng nó thường được ẩn giấu.

Do đó, theo quan điểm của Freud, việc giải mã giấc mơ đòi hỏi phải xem xét nội dung theo nghĩa đen của một giấc mơ (được gọi là nội dung hiện tại) để cố gắng khám phá ý nghĩa tiềm ẩn, tiềm thức của giấc mơ (nội dung tiềm ẩn).

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Vegetable Glycerin là chất gì? Có công dụng gì trong mỹ phẩm?

Freud cũng tin rằng giấc mơ là một công cụ để hiện thực hóa những ước muốn. Vì những thúc đẩy tiềm thức này không thể được thể hiện trong cuộc sống thức dậy, ông tin rằng chúng tìm thấy sự biểu hiện trong giấc mơ.

Tác động vô thức liên tục

Tác động vô thức liên tục
Tác động vô thức liên tục

Các nghiên cứu hiện đại về nhận thức đã chỉ ra rằng ngay cả những nhận thức mà ta không chú ý cũng có thể có tác động mạnh mẽ đến hành vi. Sử dụng một kỹ thuật gọi là tác động liên tục, các nhà nghiên cứu có thể hiển thị một hình ảnh mà ta không nhìn thấy do ta bị phân tâm bởi một hình ảnh trực quan khác.

Nghiên cứu đã cho thấy rằng ta sẽ đánh giá một số hình ảnh trực quan tiêu cực cao hơn khi chúng được kết hợp với một hình ảnh tiềm ẩn tiêu cực hoặc ít mong muốn (ví dụ: hình ảnh khuôn mặt giận dữ). Mặc dù ta không nhận thức việc nhìn thấy những hình ảnh tiêu cực đó, nhưng tiếp xúc với chúng vẫn có ảnh hưởng đến hành vi và sự lựa chọn của ta.

Bất đồng về tiềm thức

Ý tưởng về sự tồn tại của tiềm thức không phải là không có tranh cãi. Một số nhà nghiên cứu đã chỉ trích ý kiến và tranh luận rằng không có thực sự một tiềm thức.

Gần đây trong lĩnh vực tâm lý học nhận thức, các nhà nghiên cứu đã tập trung vào các chức năng tự động và tiềm ẩn để mô tả những thứ trước đây được cho là do tiềm thức. Theo cách tiếp cận này, có nhiều chức năng nhận thức diễn ra bên ngoài ý thức trong tâm trí của chúng ta. Nghiên cứu này không ủng hộ khái niệm của Freud về tiềm thức, nhưng nó cung cấp bằng chứng cho thấy những thứ mà ta không nhận thức một cách có ý thức vẫn có thể ảnh hưởng đến hành vi của chúng ta.

Một trong những điểm yếu lớn trong công việc của Freud là thiếu phương pháp khoa học trong việc phát triển các lý thuyết của mình. Nhiều ý tưởng của ông dựa trên nghiên cứu không đủ hoặc quan sát của một cá nhân. Ngược lại, phương pháp tiếp cận ban đầu về tiềm thức trong tâm lý học tập trung vào các cuộc điều tra khoa học và dữ liệu thực nghiệm hỗ trợ sự tồn tại của các quá trình nhận thức tự động này.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Rò luân nhĩ: Nguyên nhân, dấu hiệu, điều trị và cách vệ sinh

Lịch sử của tiềm thức

Ý tưởng rằng có những lực lượng bên ngoài ý thức đã tồn tại hàng ngàn năm. Thuật ngữ “tiềm thức” được đặt ra lần đầu tiên bởi nhà triết học Friedrich Schelling vào cuối thế kỷ 18 và sau đó được nhà thơ Samuel Taylor Coleridge dịch sang tiếng Anh.

Trong lĩnh vực tâm lý học, khái niệm về tác động của tiềm thức đã được các nhà tư tưởng như William James và Wilhelm Wundt đề cập, nhưng Freud đã lan truyền ý tưởng và biến nó trở thành một thành phần trung tâm trong cách tiếp cận tâm lý học phân tâm.

Bác sĩ tâm lý người Thụy Sĩ Carl Jung cũng tin rằng tiềm thức đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách. Tuy nhiên, ông tin rằng có một tiềm thức cá nhân bao gồm ký ức và sự khao khát bị kìm nén hoặc bị lãng quên của cá nhân, cũng như một “tiềm thức tập thể” lưu trữ ký ức chung được truyền từ đời này sang đời khác.

Mặc dù nhiều ý tưởng của Freud đã không còn được chấp nhận, nhưng các nhà tâm lý học hiện đại vẫn tiếp tục khám phá ảnh hưởng của quá trình tâm lý tiềm thức bao gồm các chủ đề như thành kiến tiềm thức, trí nhớ tiềm ẩn, thái độ tiềm ẩn, ám ảnh và học tiềm thức.

Tuy Sigmund Freud không phát minh ra khái niệm tiềm thức, nhưng ông đã lan truyền nó đến mức mà ngày nay nó được coi là một phần không thể thiếu trong các lý thuyết tâm lý phân tâm. Ý tưởng về tiềm thức vẫn tiếp tục đóng vai trò trong tâm lý học hiện đại khi các nhà nghiên cứu cố gắng hiểu như thế nào tâm trí hoạt động bên ngoài ý thức ý thức.

Học Viện New Me

Back to top button