Các loại vắc xin dùng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng Quốc gia

Vắc xin Bạch hầu-Ho gà-Uốn ván (DPT)1.1 Vắc xin DPT là gì?

Những phản ứng sau khi tiêm DPT thường nhẹ. Thường gặp là:

Sốt. Một nửa số trẻ em sau tiêm DPT có thể bị sốt vào buổi tối. Sốt thường hết sau 1 ngày. Cần lưu ý rằng sốt xuất hiện sau 24 giờ có thể không phải do phản ứng với vắc xin DPT. Cho trẻ uống paracetamol hoặc một số loại thuốc hạ sốt thích hợp ngay sau tiêm và sau 4 đến 8 tiếng sẽ giảm sốt cũng như phản ứng tại chỗ.

Đau nhức. Một nửa số trẻ có thể bị đau, nổi ban, sưng tại chỗ tiêm.

Quấy khóc hơn 3 tiếng đồng hồ thường do đau, có thể gặp trên 1% số trẻ.

Những phản ứng nghiêm trọng hơn như co giật (thường do sốt gây ra, chiếm tỷ lệ 1/12.500 liều tiêm) và giảm trương lực cơ (chiếm tỷ lệ 1/1.750 liều tiêm). Phản ứng quá mẫn thường hiếm gặp.

Không có bằng chứng nào cho thấy vắc xin DPT gây ra những rối loạn thần kinh nghiêm trọng như viêm não.

a Có sự khác nhau đáng kể về lịch tiêm 3 liều đầu tiên trong lịch tiêm chủng của các nước.

Vắc xin sởi được đóng gói dưới dạng đông khô kèm theo dung môi pha hồi chỉnh. Vắc xin cần pha hồi chỉnh trước khi sử dụng (xem Bài 6). Chỉ sử dụng dung môi được cung cấp cùng với vắc xin. Vắc xin sởi sau khi pha hồi chỉnh vẫn phải bảo quản ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C. Hủy bỏ vắc xin còn trong lọ sau 6 giờ hoặc sau mỗi buổi tiêm chủng.

2.2 Tính an toàn và những phản ứng sau tiêm?

Đau nhức. Một số trẻ có thể cảm thấy đau tại nơi tiêm trong 24 giờ sau tiêm. Phần lớn phản ứng này sẽ mất đi trong vòng 2 đến 3 ngày mà không cần điều trị gì.

Sốt. Khoảng 5% trẻ có biểu hiện sốt sau tiêm 5 đến 12 ngày và sốt kéo dài 1 đến 2 ngày.

Ban. Khoảng 1/20 trẻ có biểu hiện ban nhẹ trong 5 đến 12 ngày sau tiêm. Ban cũng thường kéo dài khoảng 2 ngày.

Những phản ứng nặng hiếm gặp; ước tính có khoảng 1 trường hợp bị quá mẫn với vắc xin trên 1.000.000 liều vắc xin; 1 trường hợp dị ứng trên 100.000 liều vắc xin và 1 trường hợp giảm tiểu cầu trên 30.000 liều vắc xin được tiêm. Viêm não cũng đã được ghi nhận là có khoảng 1 trên 1 triệu liều vắc xin tiêm. Tuy nhiên trong những trường hợp đó, không có chứng cứ chứng tỏ nguyên nhân là do vắc xin.

2.3 “Cơ hội lần 2” đối với tiêm vắc xin sởi là gì?

Trẻ em phải được tiêm vắc xin sởi lần 2. Điều này sẽ tăng tỷ lệ trẻ được tiêm ít nhất 1 liều vắc xin sởi để củng cố miễn dịch sởi ở những trẻ không đáp ứng miễn dịch ở lần tiêm trước. Tiêm vắc xin sởi lần 2 có thể được thực hiện trong tiêm chủng thường xuyên hoặc thông qua chiến dịch tiêm chủng. Phần 2.7 của bài 1 đã trình bày chiến lược giảm tỷ lệ chết do sởi.

NHỮNG TÓM TẮT VỀ TIÊM VẮC XIN SỞI

Loại vắc xin

Vắc xin sống giảm độc lực

Số liều

Một liều. Nếu tiêm liều thứ 2 thì cách liều 1 tối thiểu 1 tháng.

Lịch tiêm

Từ 9 đến 11 tháng tuổi ở những nước mà sởi lưu hành cao, muộn hơn ở những nước kiểm soát sởi ở mức độ cao hoặc có tỷ lệ mắc sởi thấp

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Cà vẹt xe là gì? Đi đường “quên” cà vẹt xe có sao không?

Liều tiêm nhắc

Liều thứ 2 được khuyến nghị (trong tiêm chủng thường xuyên hoặc chiến dịch)

Chống chỉ định

Có phản ứng nặng trong lần tiêm trước; phụ nữ có thai; thiếu hụt miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải (không kể nhiễm HIV)

Phản ứng sau tiêm

Khó chịu, sốt, ban sau khi tiêm 5 đến 12 ngày; xuất huyết giảm số lượng tiểu cầu tự phát; hiếm gặp viêm não, dị ứng.

Chú ý đặc biệt

Không

Liều lượng

0,5ml

Vị trí tiêm

Mặt ngoài giữa đùi/ mặt ngoài trên cánh tay tùy thuộc vào tuổi

Đường tiêm

Dưới da

Bảo quản

Từ 2°C đến 8°C (vắc xin không bị hỏng bởi đông băng, dung môi pha hồi chỉnh không được để đông băng)

a Những trẻ có nguy cơ cao (nhiễm HIV, sống trong trại tị nạn, hoặc đang ở vùng có dịch) có thể được tiêm 1 liều vào lúc 6 tháng tuổi và tiêm tiếp 1 liều nữa khi được 9 tháng.

Vắc xin bại liệt uống được đóng gói dưới dạng dung dịch ở 2 hình thức:

Ống vắc xin nhỏ bằng nhựa

Lọ thủy tinh và ống nhỏ giọt được đựng trong 1 túi riêng.

Nguy cơ về liệt do vắc xin (VAPP) rất nhỏ, khoảng 2 đến 4 trường hợp/1 triệu trẻ được uống vắc xin

Loại vắc xin

Vắc xin sống giảm độc lực

Số liều

3 liều

Lịch tiêm

2, 3, 4 tháng tuổi

Liều nhắc lại

Trong các hoạt động thanh toán bại liệt

Chống chỉ định

Không

Phản ứng phụ sau tiêm

Liệt do vắc xin (VAPP) xảy ra rất hiếm (khoảng 2 đến 4 trường hợp/1 triệu trẻ được uống vắc xin)

Chú ý đặc biệt

Trẻ em bị thiếu hụt miễn dịch nên được sử dụng vắc xin IPV hơn là OPV.

Liều lượng

2 giọt

Vị trí tiêm

Đường dùng

Uống

Bảo quản

Nhiệt độ từ 2°C đến 8°C (vắc xin không bị hỏng bởi đông băng)

· Vắc xin uốn ván chỉ để phòng bệnh uốn ván và bệnh uốn ván sơ sinh.

· Vắc xin DPT (bạch hầu – ho gà – uốn ván) phòng được các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván (xem phần 1 của bài này).

· Vắc xin DT (bạch hầu – uốn ván) phòng các bệnh bạch hầu, uốn ván. Vắc xin này không được sử dụng cho trẻ trên 6 tuổi hoặc người lớn do có chứa giải độc tố bạch hầu ở mức cao.

· Vắc xin Td (vắc xin uốn ván – bạch hầu cho người lớn) giống như DT nhưng thành phần bạch hầu thấp hơn. Vắc xin này phù hợp với trẻ trên 6 tuổi và người lớn kể cả phụ nữ có thai. Vắc xin Td càng tăng khả năng phòng bệnh bạch hầu và uốn ván.

Vắc xin UV hoặc Td khi tiêm cho phụ nữ có thai không chỉ bảo vệ mẹ khỏi bệnh uốn ván mà còn phòng ngừa uốn ván sơ sinh cho con. Kháng thể hình thành sau tiêm vắc xin UV hoặc Td được truyền cho thai nhi để bảo vệ trẻ trong quá trình sinh và sau đó 1 vài tháng. Đồng thời, chúng cũng phòng ngừa uốn ván cho bà mẹ.

3 liều vắc xin UV hoặc Td có khả năng phòng uốn ván cho bà mẹ và uốn ván sơ sinh ít nhất 5 năm. Nếu tiêm 5 liều, có thể phòng uốn ván suốt thời kỳ sinh đẻ.

Những phản ứng nhẹ sau tiêm vắc xin uốn ván, Td và DT bao gồm:

Khoảng 1/10 trường hợp sau tiêm có biểu hiện đau nhẹ, nổi mẩn, nóng và sưng nhẹ tại chỗ tiêm. Những phản ứng nhẹ này phổ biến hơn trong những lần tiêm sau và có thể gặp ở 50 đến 80% người tiêm nhắc.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Methylisothiazolinone là gì? Có gây hại cho sức khoẻ không?

Khoảng 1/10 trường hợp tiêm có sốt nhẹ sau tiêm.

Liều

UV hoặc Td

Thời gian tiêm

Thời gian bảo vệa

1

Tiêm sớm nhất có thể khi có thai lần đầu hoặc phụ nữ 15-35 tuổi sống ở vùng có nguy cơ cao mắc uốn ván sơ sinh.

Không

2

Ít nhất 4 tuần sau lần 1

1 đến 3 năm

3

Ít nhất 6 tháng sau lần 2 hoặc trong thời kỳ có thai lần sau.

Tối thiểu 5 năm

4

Ít nhất 1 năm sau lần 3 hoặc trong thời kỳ có thai lần sau.

Tối thiểu 10 năm

5

Ít nhất 1 năm sau lần 4 hoặc trong thời kỳ có thai lần sau.

Trong suốt thời kỳ sinh đẻ và có thể lâu hơn

Tăng tỷ lệ tiêm vắc xin chống uốn ván cho nữ từ khi còn nhỏ hoặc ở tuổi học đường. Khi đến tuổi sinh đẻ, tỷ lệ mắc uốn ván ở mẹ và uốn ván sơ sinh dự kiến sẽ giảm xuống: tiêm đúng, đủ 3 liều DPT ở trẻ nhỏ có giá trị bảo vệ tương đương 2 liều uốn ván/Td ở người lớn.

a Những nghiên cứu hiện nay cho thấy thời gian bảo vệ của vắc xin uốn ván kéo dài. Vấn đề này đang được nghiên cứu.

TÓM TẮT VỀ TIÊM CHỦNG VẮC XIN UỐN VÁN

Loại vắc xin

Giảm độc tố

Số liều

Tối thiểu 2 liều cơ bản

Lịch tiêm

Xem bảng trước

Liều tiêm nhắcb

Đối với UV xem bảng trước

Đối với Td 10 năm một lần

Đối với DT thì 18 tháng đến 6 tuổi.

Chống chỉ định

Phản ứng quá mẫn với lần tiêm trước

Phản ứng sau tiêm

Thường gặp phản ứng tại chỗ hoặc toàn thân nhẹ và tăng hơn ở những lần tiêm tiếp theo, thậm chí có thể trở thành chống chỉ định nếu có phản ứng quá mạnh ở lần tiêm trước.

Liều lượng

0,5ml

Nơi tiêm

Mặt ngoài phần trên cánh tay

Đường tiêm

Bắp

Bảo quản

Ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C. Không được để đông băng vắc xin.

b Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị ở những nơi có nguồn lực phù hợp, có thể bổ sung liều DPT sau 3 mũi tiêm cơ bản 1 năm. Tuy nhiên, cần xem xét sự cần thiết và thời điểm tiêm liều DPT, DT hoặc Td tăng cường tùy thuộc vào từng quốc gia.

Những phản ứng khác:

Sưng hoặc áp-xe. Có thể nổi hạch ở nách hoặc khuỷu tay, một số trường hợp dẫn đến áp-xe. Nổi hạch hoặc áp-xe thường xảy ra do sử dụng bơm kim tiêm không vô trùng hoặc tiêm quá nhiều vắc xin, phổ biến nhất là thay vì tiêm trong da thì lại tiêm dưới da.

Có rất ít phản ứng nặng sau tiêm BCG. Có khoảng 1/1.000.000 trường hợp bị nhiễm lao sau tiêm BCG, thường xảy ra ở những trường hợp nhiễm HIV hoặc những trường hợp thiếu hụt miễn dịch nghiêm trọng.

TÓM TẮT TIÊM CHỦNG VẮC XIN BCG

Loại vắc xin

Sống giảm độc tực

Số liều

1 liều

Lịch tiêm

Ngay sau khi sinh càng sớm càng tốt

Liều nhắc lại

Không

Chống chỉ định

Có dấu hiệu và triệu chứng của AIDS

Phản ứng sau tiêm

Áp-xe tại chỗ, nổi hạch, hiếm gặp viêm tủy, nhiễm bệnh lao

Chú ý đặc biệt

Tiêm đúng vào da. Sử dụng bơm kim tiêm riêng để tiêm vắc xin BCG

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Hạch sữa là gì? Cách khắc phục tình trạng này ra sao?

Liều lượng

0,1ml

Vị trí tiêm

Mặt ngoài phía trên cánh tay hoặc vai trái

Đường tiêm

Trong da

Bảo quản

Ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C (vắc xin không bị hỏng bởi đông băng nhưng dung môi không được để đông băng)

Vắc xin viêm gan B có dạng dung dịch đóng lọ 1 liều hoặc 2 liều hoặc trong bơm kim tiêm tự khóa (xem bài 4).

Vì vắc xin viêm gan B chỉ chứa duy nhất 1 loại kháng nguyên nên người ta còn gọi nó là vắc xin đơn giá. Ngoài ra, nó cũng có thể được kết hợp với các vắc xin khác để tạo thành vắc xin phối hợp như DPT-VGB (viêm gan B kết hợp với DPT), DPT-VG B+Hib (vắc xin viêm gan B kết hợp với DPT và vắc xin Hib) – xem phần 8 và 10 của bài này.

Tuy nhiên chỉ có loại vắc xin viêm gan B đơn giá mới được sử dụng tiêm cho trẻ ngay sau khi sinh. Những loại vắc xin phối hợp chỉ sử dụng cho các liều sau.

Những phản ứng nhẹ có thể gặp:

Có khoảng 15% người lớn và 5% trẻ nhỏ cảm thấy đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại nơi tiêm.

Sốt. Khoảng 1% đến 6% có biểu hiện sốt nhẹ trong 1 đến 2 ngày sau tiêm.

Dị ứng cũng như những biến chứng do vắc xin này rất hiếm, phản ứng dị ứng như nổi ban, khó thở chiếm tỷ lệ khoảng 1/600.000 liều. Không có trường hợp tử vong nào được báo cáo.

LỊCH TIÊM VẮC XIN VIÊM GAN B

Lứa tuổi

Những vắc xin khác tiêm cùng thời gian

Vắc xin viêm gan B

Mới sinh BCG Viêm gan B sơ sinh 2 tháng OPV1, DPT1 Viêm gan B mũi 2 3 tháng OPV2, DPT2 4 tháng OPV3, DPT3 Viêm gan B mũi 3

TÓM TẮT VỀ TIÊM VẮC XIN VIÊM GAN B

Loại vắc xin

Vắc xin tái tổ hợp hoặc huyết tương

Số liều

3 liều

Lịch tiêm

Xem ở bảng trên

Liều nhắc lại

Không

Chống chỉ định

Phản ứng quá mẫn với liều tiêm trước

Phản ứng sau tiêm

Đau, đỏ nhẹ tại chỗ tiêm. Hiếm gặp phản ứng quá mẫn

Chú ý đặc biệt

Phải tiêm liều sơ sinh ở đối tượng nguy cơ cao

Liều lượng

0,5ml

Vị trí tiêm

Mặt ngoài giữa đùi (trẻ nhỏ) hoặc mặt ngoài trên cánh tay trẻ lớn

Đường tiêm

Bắp

Bảo quản

Ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C. Không được để đông băng

Phản ứng nhẹ có thể gặp:

Đau nhức. Một số trường hợp có thể đau, sưng nhẹ tại nơi tiêm

Sốt, đau đầu, buồn nôn, đau cơ thường ít gặp

8. VẮC XIN TẢ

Vắc xin tả uống được điều chế từ các chủng vi khuẩn tả thuộc týp sinh học cổ điển và chủng mới O139. Đây là vắc xin toàn thân vi khuẩn đã được bất hoạt.

Sau uống vắc xin tả thường không có phản ứng phụ.

Phản ứng hay gặp là cảm giác buồn nôn.

Không có bằng chứng nào cho thấy vắc xin tả uống có thể gây nhiễm tả.

9. VẮC XIN THƯƠNG HÀN

Vắc xin thương hàn được làm từ polysaccharide của vỏ vi khuẩn thương hàn Salmonella typhi.

Phản ứng nhẹ có thể gặp:

Tại nơi tiêm có sưng nề nhẹ và hết trong vòng 24 giờ đầu.

Một số trường hợp có sốt nhẹ, hiếm có trường hợp sốt cao trên 39ºC. Triệu chứng sốt nhẹ thường hết sau 24 giờ kể từ khi tiêm vắc xin.

(Theo nihe.org.vn)

Back to top button