Thành phố cổ Pompeii – La Mã: Phóng túng, sa đọa và hủy diệt

Lịch sử cổ đại của Pompeii

Pompeii nằm ở vùng Campania, một khu vực đẹp mắt ven biển ở Tây Nam Italia, gần thành phố Naples và núi lửa Vesuvius. Pompeii đã trải qua một quá trình phát triển dài và rất nhiều biến động trong lịch sử, vì nó luôn là mục tiêu tranh giành giữa các đế quốc cổ đại. Lịch sử của Pompeii kéo dài hơn 3.000 năm, bắt đầu từ thế kỷ 8 trước Công nguyên khi người Hy Lạp xây dựng thuộc địa ở vùng Campania. Từ đó, Pompeii trở thành một cảng biển quan trọng. Vùng Campania, bao gồm Pompeii, đã trải qua nhiều cuộc xung đột giữa người Hy Lạp và người Etruscans.

Vào thế kỷ 5 trước Công nguyên, người Samnites đã chiếm đóng Pompeii và các khu vực khác của Campania; các người cai trị mới đã tạo ra kiến trúc của riêng họ và mở rộng thành phố. Sau các cuộc chiến tranh với người Samnite (thế kỷ 4 trước Công nguyên), Pompeii buộc phải chấp nhận vị trí liên đòan với La Mã, nhưng vẫn giữ được ngôn ngữ và hành chính của riêng mình. Vào thế kỷ 4 trước Công nguyên, Pompeii trở thành một thành trì. Pompeii đã hết lòng trung thành với La Mã trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai.

Pompeii tham gia vào cuộc kháng chiến của Campania chống lại La Mã, nhưng vào năm 89 trước Công nguyên nó đã bị Sulla tấn công. Sau đó, nó trở thành một thuộc địa của La Mã với tên gọi Colonia Cornelia Veneria Pompeianorum. Thành phố trở thành một con đường quan trọng cho hàng hóa qua biển và phải được gửi về Rome hoặc miền Nam Italia theo Con đường Appian gần đó. Thực phẩm nông sản, dầu ô liu và rượu là những lợi thế để buôn bán và xuất khẩu.

Vào thế kỷ 7 trước Công nguyên, người Oscan đã thành lập Pompeii một cách chính thức. Việc nằm dưới chân núi lửa đã giúp thành phố và vùng lân cận có những điều kiện thuận lợi: khí hậu tốt và đất phì nhiêu. Nhờ vào những điều kiện này, Pompeii đã phát triển mạnh mẽ trong nông nghiệp, đặc biệt là trong việc trồng nho và cây ô liu.

Thành phố cổ Pompeii - La Mã: Phóng túng, sa đọa và hủy diệt ảnh 1

Sự chuyển giao quyền lực

Vào thế kỷ 5 trước Công nguyên, người Samnite đã bắt đầu xâm chiếm Pompeii và các khu vực khác của Campania, từ đó trở thành người cai trị của thành phố. Tuy nhiên, đế chế Samnite ở đây không tồn tại lâu. Sau một cuộc chiến kéo dài hơn nửa thế kỷ với La Mã, người Samnite cuối cùng đã bị buộc phải nhường quyền cai trị Pompeii. Từ thế kỷ 4 trước Công nguyên, Pompeii chính thức chịu sự ảnh hưởng của đế chế La Mã. Tuy nhiên, vì phần lớn dân cư Pompeii có nguồn gốc từ người Samnite, họ vẫn giữ thái độ không thuần phục La Mã và vẫn sử dụng ngôn ngữ và tư tưởng của người Samnite. Điều này đã dẫn đến những cuộc nổi dậy chống lại La Mã, và quân đội từ Rome đã đến Pompeii để đàn áp vào năm 80 trước Công nguyên. Từ đây, Pompeii chính thức trở thành tài sản của La Mã.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Penthouse là gì? Ưu nhược điểm của căn hộ Penthouse

Sau khi trở thành một tỉnh của La Mã, Pompeii nhanh chóng phát triển một cách mạnh mẽ và thịnh vượng. Ngôn ngữ Latinh đã thay thế tiếng Oscan. Kiến trúc, hệ thống xã hội và văn hóa cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ. Pompeii được bảo vệ bằng một hệ thống tường thành, có các tuyến đường rộng được lát đá cao cấp và các ngôi nhà phát triển, bao gồm nhiều biệt thự liền kề với hai tầng. Người La Mã còn xây dựng một hệ thống giao thông đường một chiều. Thành phố có nhiều tiện ích như bể phun nước, đền thờ, quán rượu, trường học, đấu trường, nhà hát, và nhiều hơn nữa.

Một trong những nhân vật quan trọng của đế chế La Mã là hoàng đế Nero, được cho là sở hữu một biệt thự lộng lẫy ngay tại Pompeii, làm cho nơi này trở thành một đất nền có giá trị cao vì vị trí gần biển. Pompeii không chỉ là một thành phố xa hoa mà còn là một kho tàng văn hóa của La Mã cổ đại. Trong năm 75 trước Công nguyên, đấu trường với kiến trúc vòng tròn đặc trưng đã được xây dựng, có thể chứa đến 5.000 người. Những khám phá khảo cổ cho thấy trước khi Vesuvius phun trào, cảng biển nằm gần thành phố Pompeii, khi thềm bờ biển chưa được di chuyển lên cao bởi động đất. Tuy nhiên, không có gì tồn tại mãi mãi và mọi thứ đã thay đổi khi tai họa ập đến.

Thành phố cổ Pompeii - La Mã: Phóng túng, sa đọa và hủy diệt ảnh 2

Núi lửa Vesuvius

Núi lửa Vesuvius là một ngọn núi lửa nằm ở vịnh Naples, Italia, cách Naples 9km về phía Đông và gần bờ biển. Nó là ngọn núi lửa duy nhất ở châu Âu nằm trên đất liền, đã phun trào trong hàng trăm năm, mặc dù không ghi nhận được sự phun trào mới gần đây. Có hai ngọn núi lửa lớn khác ở Italia, đó là Etna và Stromboli, nằm trên các đảo. Vesuvius có một lịch sử và văn hóa lâu đời. Người La Mã xem Vesuvius như một núi lửa thuộc về Hercules.

Vesuvius nổi tiếng với vụ phun trào vào năm 79 sau Công nguyên, đã chôn vùi và phá hủy các thành phố cổ Pompeii và Herculaneum. Vesuvius đã phun trào một số lần sau đó. Ngày nay, nó được coi là một trong những ngọn núi lửa nguy hiểm nhất trên thế giới, vì vẫn có khoảng 3 triệu người sống gần đó và có xu hướng phun trào mạnh mẽ. Đây cũng là khu vực núi lửa có đông dân số nhất trên thế giới. Lần phun trào cuối cùng diễn ra vào năm 1944.

Có Thể Bạn Quan Tâm :  

Sự càn quét của Vesuvius

Sự giàu có của Pompeii, một phần là nhờ núi lửa Vesuvius, đất ở vùng vịnh Naples được bồi đắp bởi núi lửa này giàu chất dinh dưỡng như nitơ, photpho và kali, giúp cây trồng phát triển tốt nên nông nghiệp rất phát triển. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên tự nhiên giàu có đã trở thành nguyên nhân phá hủy vùng đất này. Vào ngày 24 tháng 8 năm 79 sau Công nguyên, ngọn núi lửa khổng lồ bắt đầu phun trào một cách bất ngờ. Và từ đó, Pompeii bắt đầu rơi vào quên lãng.

Titus Maximus, người cai trị trong một thời kỳ ngắn: từ năm 79 đến khi qua đời vào năm 81. Ông đã phải đối mặt với một số thảm họa lớn trong thời gian cai trị ngắn ngủi của mình. Ngày 24 tháng 8 năm 79 sau Công nguyên, hai tháng sau khi ông lên ngôi, Vesuvius phun trào. Thành phố Pompeii và Herculaneum đã bị chôn vùi dưới hàng mét đá và tro, khiến hàng ngàn người thiệt mạng. Maximus đã chỉ định hai quan chấp chính để tổ chức và phối hợp các nỗ lực cứu trợ, trong khi chính ông cũng đóng góp số tiền lớn từ ngân kho bạc hoàng gia để hỗ trợ cho các nạn nhân của núi lửa. Ông đã đến thăm Pompeii một lần sau khi núi lửa phun trào và một lần nữa vào năm sau đó.

Đợt phun trào bắt đầu ngay sau một lễ hội tôn vinh thần lửa Vulcanalia, và kéo dài trong hai ngày liên tiếp, bắt đầu bằng một tiếng nổ vang trời. Núi lửa đã phun ra một lượng khói, đất đá và khí gas nóng lớn vào không khí từ miệng núi lửa. Những đám mây từ núi lửa đã nổi lên cao trong bầu trời, lên tới 43km. Khí gas độc với nhiệt độ cao lan từ miệng núi lửa và nhanh chóng lan ra khắp nơi. Ước tính có tới 1,5 triệu tấn tro và nham thạch được núi lửa phun ra mỗi giây. Các dòng nham thạch từ sườn núi lướt nhanh với tốc độ lên đến 724km/giờ và có nhiệt độ lên đến 999 độ C. Thảm họa còn gắn liền với những trận động đất mạnh mẽ, làm rung chuyển trái đất như trong ngày tận thế. Ước tính có khoảng 2.000 người chết trong thảm họa núi lửa, tương đương khoảng 13% số dân. Tuy nhiên, con số này chỉ là ước tính và thực tế là Pompeii có khoảng 20.000 dân và rất ít người sống sót sau trận phun trào núi lửa đó.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   M là gì? Ý nghĩa của “M” trong các lĩnh vực đời sống

Thành phố cổ Pompeii - La Mã: Phóng túng, sa đọa và hủy diệt ảnh 3

Công cuộc khai quật

Sau trận phun trào của Vesuvius vào năm 79 sau Công nguyên, thành phố Pompeii bị chìm trong tro bụi và nham thạch, nhưng cũng giúp nó tránh được sự tàn phá từ tự nhiên. Mãi đến năm 1748, tức là 1669 năm sau sự kiện thảm họa, Pompeii mới được khai quật trở lại. Di tích Pompeii ngày nay có diện tích khoảng 60 hecta và được coi là một trong những khu khảo cổ lớn nhất thế giới, với giá trị khổng lồ cho con người để nghiên cứu về cuộc sống cổ đại.

Những gì các nhà khảo cổ đã khám phá sau các cuộc khai quật ở Pompeii bao gồm nhà cửa, đền thờ, những con đường được hoành tráng lát đá, và cả thi thể của những nạn nhân. Họ cũng tìm thấy nhiều biệt thự xa hoa với các bức tranh, đài phun nước và đồ dùng gia đình. Một trong những biểu tượng của sự giàu sang ở Pompeii là biệt thự Vettii. Nhưng điểm thu hút du khách nhất ngày nay lại là kỹ viện, với nhiều bức họa nhạy cảm mô tả các tư thế tình dục. Vì Pompeii là một cảng biển sôi động, nên nhiều thuỷ thủ đến Pompeii để mua sắm. Pompeii có 20.000 cư dân với tới 25 kỹ viện, cho thấy toàn bộ thành phố chỉ biết đến việc vui chơi, phóng túng và thỏa mãn dục vọng.

Thành phố cổ Pompeii - La Mã: Phóng túng, sa đọa và hủy diệt ảnh 4

Tuy nhiên, dân cư lại tàn ác đối xử với nô lệ, và đây cũng là một tội ác lớn của Pompeii. Sự giàu có của Pompeii phần lớn đến từ nô lệ, chứ không phải từ hàng hóa. Những người nô lệ bị bắt trong những công việc lao động vất vả, và trong “đấu trường” cũng không thoát được sự tàn bạo của động vật dữ. “Hãy tận hưởng cuộc sống, không thèm quan tâm vào ngày mai” – các dân cư Pompeii lúc đó thường nói. Đây là một ví dụ về sự không chu đáo và phóng túng, khiến cho họ không thể thoát khỏi sự sa đọa.

Nhiều du khách đã phải thốt lên rằng: “Tội ác dẫn đến diệt vong thật sự là một lời cảnh tỉnh cho thế hệ sau.” Mặc dù không có bằng chứng về mối quan hệ giữa lối sống sa đọa và hậu quả diệt vong của một cộng đồng, nhưng so sánh với thế giới hiện đại ngày nay, có thể thấy có quy luật nhân quả. Nếu con người tiếp tục gây hại cho môi trường và gây biến đổi khí hậu, thì các thảm họa tự nhiên là điều không thể tránh khỏi.

Back to top button