Ó Ma Lai, cơn ác mộng của một hủ tục

Tà Lài là một xã thuộc địa phận huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, là vùng đệm của Vườn Quốc gia Cát Tiên. Khi nhắc đến Tà Lài, người ta thường nghĩ đến ngục Tà Lài, nơi mà hơn 80 năm trước, người Pháp cai trị đã bắt giữ các dân tộc bản địa như người Mạ, S’tiêng để xây dựng nhà ngục và giam giữ những người yêu nước bị bắt.

Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Chủ nhiệm Nhà Văn hóa Tà Lài, cho biết: “Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (1940), người Pháp đã tiến hành chiến dịch khủng bố và đàn áp phong trào cách mạng trong cả nước, đặc biệt là tại Nam Bộ. Khi ngục Tà Lài được hoàn thành, người Pháp đã thả nhiều đảng viên, người yêu nước mà họ đã bắt về đây giam giữ, nghĩ rằng sau khi vào đây thì không có cách nào để trốn thoát. Tuy nhiên, vào ngày 27/3/1943, đồng chí Trần Văn Giàu cùng 10 người khác đã thành công vượt ngục Tà Lài, khiến người Pháp bị sốc”.

Từ lúc xưa, Tà Lài là một vùng rừng hoang dã, hẻo lánh. Nhưng hiện nay, Tà Lài đã được quy hoạch và có hạ tầng phát triển, với đường nhựa dẫn vào tận trung tâm các buôn làng. Chúng tôi đã đi qua cầu treo bắc ngang sông Đồng Nai để vào ấp 4, nơi người dân bản địa Mạ và S’tiêng cùng chung sống và đối mặt với những thách thức và đau khổ từ quá trình xây dựng của kẻ thù. Trong những ngày ở đây, khi tiếp xúc với người dân địa phương, chúng tôi đã nghe nhiều câu chuyện kỳ lạ liên quan đến phong tục tập quán và đặc biệt là ma lai, được người địa phương gọi là chạ.

“Người Mạ và người S’tiêng gọi ma là chạ, gọi người ma là chao-chạ. Chao-chạ rất đáng sợ, nó không thích bất kỳ ai, muốn hại ai thì người đó sẽ mắc bệnh không chữa trị được, dùng bất kỳ loại thuốc gì cũng không giúp. Nó làm cho người ta chết đau đớn!”.

Dù đã trên 70 tuổi, nhưng ông già làng K’Gõ, người Mạ, vẫn giữ vững sự thông minh và sức khỏe. Ngồi lại với ông này, ông nhớ lại những hình ảnh và câu chuyện của một thời thơ ấu khắc nghiệt. Ông nhìn vào khu rừng phía trước, chỉ tay và nói: “Ngày xưa, người Mạ sống ở phía rừng kia, mọi người ai cũng sợ chao-chạ, sợ nó hơn sợ sấu hay hổ”. Khi được hỏi vì sao, ông K’Gõ giải thích: “Khi vào rừng, khi gặp sấu hay hổ, chúng ta vẫn có thể chạy thoát hoặc bắn chúng. Nhưng nếu bị chao-chạ hãm hại, chúng ta sẽ mang lại sự nghèo khó cho gia đình, làm chết tất cả gia súc. Chúng ta sẽ phải chịu đau đớn và bệnh tật không chữa trị hết, rồi chết”.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Giải đáp: Lông mày lá liễu là gì? Vận mệnh người sở hữu lông mày lá liễu

Khắp buôn làng, trong từng câu chuyện và kỷ niệm của những người già, chạ (ma) mặc dù chưa ai từng thật sự nhìn thấy, nhưng nỗi sợ hãi vẫn xâm nhập sâu vào xương tủy, vào trái tim. “Nghe ông già kể lại, chạ rất ác độc. Nếu biết mình bị chao-chạ hại, phải tìm ra và giết nó mới có thể sống” – bà bà Thị Lệch, nhớ lại quá khứ: “Chạ có thể biến thành bất kỳ thứ gì. Khi nó biến thành trâu, bò, hoặc khi nó biến thành người, trở thành một chàng trai hay cô gái giống người thật, không ai nghi ngờ hay nhận ra rằng nó là chao-chạ. Vì thế, người dân trong làng sợ chạ lắm!”

Người Mạ và người S’tiêng ở Tà Lài tin rằng chạ là những linh hồn ma chết không được chôn cất, không được tổ chức lễ tang, nên họ trở thành ma và chuyên đi đem tai hại cho người sống. Cũng có người tin rằng chạ thực chất là những người bình thường đã sử dụng ma thuật và trở thành người ma. “Bất cứ điều gì mà người có ma thuật nói, hay giới thiệu thì người khác đều nghe và tin. Những điều mà người đó làm, người khác cũng sẽ làm. Nhưng thường thì người có ma thuật sẽ khiến người khác làm những điều xấu, những hành động ác” – ông K’Yếu, cựu cán bộ Nhà Văn hóa Tà Lài, nói.

Người làng S’tiêng kể chuyện ma lai (chao-chạ).

Theo lời của ông K’Yếu, song hành cùng thế giới của con người là thế giới ma quỷ luôn tìm cách hại người, gây ốm đau, tiêu tốn tài sản và… cuối cùng là cái chết. “Chạ có hình dạng giống người, nhưng có ma thuật làm hại người khác. Chạ cũng có thể giả dạng là người, lấy chồng hay lấy vợ như bình thường. Có khi chạ sống trong rừng, trên cây, trong buôn làng ma hoặc trà trộn vào buôn làng, một dòng họ nào đó”. Khi được hỏi chạ có thể gây hại như thế nào, những người già đã nói rằng chạ có thể hút máu, ăn óc, ăn thịt trẻ em, ăn xác chết…

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Hát Chèo là gì? Nguồn gốc, đặc điểm của nghệ thuật hát chèo!

Với quan niệm của người Mạ, ma chạ không giống với ó ma lai trong tâm trí của người dân thiểu số ở Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Ninh Thuận… mà chỉ là một bóng ma bay lượn để rút ruột người. Theo như lời kể của những người già, chạ là người bình thường, sống trong thế giới của con người và rất khó để nhận biết. Ông K’Yếu cho biết, do sợ hãi chạ trở thành người ma, nên trong quá khứ, khi đến tuổi kết hôn, con trai và con gái của người Mạ và S’tiêng không dám kết hôn với người ở làng khác. Họ chỉ lấy người cùng họ, cùng dòng tộc. Nhưng hôn nhân đồng huyết này đã gây ra nhiều trường hợp con chào đời khuyết tật hoặc tử vong. Bóng ma đã gây ra thảm họa thực sự!

Theo đó, trong một khoảng thời gian dài, niềm tin và sợ hãi về chạ và chao-chạ đã chi phối thái độ và hành vi tàn bạo của người bản địa ở Tà Lài khi người ta nghi ngờ người thân bị chạ hãm hại hoặc nghi ngờ ai đó là chao-chạ. Những người già kể lại rằng khi bị chao chạ làm cho đau bệnh, người bệnh (khi còn sống hoặc đã chết) và người thân của họ phải nhờ thầy cúng cúng ma, điều này tốn kém. Có gia đình bị chia rẽ vì lễ cúng, sau đó phải trải qua giai đoạn ma thuật. Nếu sau giai đoạn cúng ma, bệnh vẫn chưa khỏi, bệnh ngày càng nặng hơn và nếu gia đình có thêm người bệnh, người ta chỉ còn cách tìm cách tiêu diệt ma để tránh hậu quả. Và từ đây, tội ác mới bắt đầu!

“Nếu có ai bị nghi là chạ, anh ta sẽ bị người dân làng giết chết, cả dòng họ anh ta sẽ bị chôn sống, chặt đầu, tức là diệt tận gốc. Ông nội tôi kể lại rằng ở quê Định Quán (huyện Định Quán, Đồng Nai), có người bị kết tội là chao-chạ và cả gia đình anh ta bị chặt đầu, chôn sống. Vào năm 1978-1979, ở Bù Cháp 2, có người là ông K’lắc, được xem là “đại tá ma lai”. Ông ta luôn mang theo khẩu súng ma để bắn linh hồn người. Sau đó, ông ta và gia đình bị giết để tránh hậu quả” – ông K’yếu kể và tiết lộ thêm: “Có làng Mạ hoặc làng S’tiêng nói rằng chạ hay chao-chạ là những người lạc rừng, những người bị người Pháp bắt phu bỏ trốn, và sau đó ăn ngải độc và trở thành ma. Ngải ma thường thúc đẩy người ta ăn thịt người. Ngày xưa có ông Út Soai dùng ngải ma để điều khiển hổ, bắt hổ đi săn người để ăn thịt”.

Có Thể Bạn Quan Tâm :  

Câu chuyện về ma chạ ở Tà Lài là như vậy. Nghĩa là vì xích mích, không hòa hợp, ganh ghét hoặc đơn giản chỉ nghi ngờ theo kiểu suy diễn “tôi và anh không hợp nhau, tôi hoặc vợ con tôi đau bệnh là do anh dùng ma thuật hại tôi nên anh là chao-chạ” mà người ta tự do tuyên cáo một người khác. Theo tâm sự của ông K’Yếu và bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, sau này, phần lớn người Mạ và S’tiêng cũng hiểu rằng chạ và chao-chạ chỉ là những bóng ma không có thật, được tạo ra bởi những người thầy cúng tà tâm để khẳng định quyền lực của mình và khống chế tinh thần của người khác bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi.

“Ngày xưa, thầy cúng là người duy nhất trong làng có uy tín. Người đó nói ai là ma thì người đó chắc chắn là ma. Người đó ghét ai thì sẽ tìm mọi cách để hại người đó. Nếu biết người mình không ưa có xích mích với người khác, thầy cúng sẽ cố gắng cho vào thức ăn, vào nước uống của gia đình người đó các thứ thuốc độc. Đến khi người đó bị bệnh, tất nhiên sẽ nghi ngờ kẻ có gây ra “bệnh tật”, dùng ma thuật hại mình. Rồi người ta báo cáo vụ việc với thầy cúng. Chỉ cần đợi đến lúc này, thầy cúng sẽ tra tấn người mà nó ghét. Nếu người ta không biết điều, không nghe lời sai bảo của thầy cúng, không làm lễ cúng, mổ một con trâu thì nó sẽ nói người đó là ma và sẽ kêu gọi người dân trong làng giết chết họ, giết cả vợ con của họ. Sau khi đã giết người, thầy cúng cho người bị chạ “hại” uống thuốc giải độc của nó và người đó sẽ khỏe lại ngay. Càng là thế, người ta càng tin tưởng vào thầy cúng, sợ thầy cúng lắm!”.

Back to top button