Kiến trúc thượng tầng là gì? Đặc điểm và tính chất

Bạn đã từng nghe về kiến trúc thượng tầng, nhưng bạn có biết nghĩa của nó là gì? Các đặc điểm và tính chất của kiến trúc thượng tầng như thế nào? Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu câu trả lời cho những câu hỏi này.

Kiến trúc thượng tầng là gì? Đặc điểm và tính chất
Kiến trúc thượng tầng là gì? Đặc điểm và tính chất

1. Kiến trúc thượng tầng là gì?

Kiến trúc thượng tầng đại diện cho tất cả các quan điểm và giá trị xã hội như chính trị, pháp luật, đạo đức, triết học, tôn giáo, nghệ thuật… Các quyền lực và tổ chức như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các tổ chức xã hội…được hình thành dựa trên cơ sở hạ tầng cụ thể.

Do đó, kiến trúc thượng tầng là tập hợp các hiện tượng xã hội, phản ánh cuộc sống tinh thần của xã hội, là diễn biến tinh thần tư tưởng của cấu trúc kinh tế-xã hội. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên cấu trúc kinh tế-xã hội hoàn chỉnh cùng với các thành phần khác trong xã hội.

Mỗi yếu tố trong kiến trúc thượng tầng có đặc điểm và quy luật phát triển riêng, nhưng chúng không tồn tại độc lập mà tác động và tương tác với nhau, đồng thời phản ánh cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, không phải tất cả các yếu tố trong kiến trúc thượng tầng có mối liên hệ như nhau với cơ sở hạ tầng của nó. Có những yếu tố như chính trị, pháp luật có mối quan hệ trực tiếp với cơ sở hạ tầng, trong khi triết học, tôn giáo, nghệ thuật chỉ có mối quan hệ gián tiếp.

Trong một xã hội có giai cấp, kiến trúc thượng tầng mang tính giai cấp. Điều này thể hiện sự đấu tranh và mối quan hệ chính trị – tư tưởng của các giai cấp đối kháng, trong đó sự thống trị chính trị – tư tưởng của giai cấp thống trị là đặc trưng.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Có gì “HOT” ở khu phố đi bộ Bùi Viện – Địa điểm du lịch mới ở Sài Gòn

Trong các thành phần của kiến trúc thượng tầng, nhà nước đóng vai trò quyết định và có quyền lực cao nhất. Nhờ có nhà nước mà giai cấp thống trị thực hiện quyền thống trị của mình trên mọi khía cạnh của cuộc sống xã hội.

2. Đặc điểm và tính chất

Các thành phần khác nhau trong kiến trúc thượng tầng ra đời và đóng vai trò cụ thể trong việc tạo nên diễn biến tinh thần, tư tưởng của xã hội dựa trên một cơ sở hạ tầng cụ thể và phản ánh cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, không phải tất cả các yếu tố trong kiến trúc thượng tầng đều có mối liên hệ như nhau với cơ sở hạ tầng của nó. Trong xã hội có giai cấp, tư tưởng chính trị và pháp quyền cùng với các tổ chức tương ứng như đảng phái, nhà nước là những thành phần quan trọng nhất, mạnh mẽ nhất và là thành phần chính của kiến trúc thượng tầng, đại diện cho chế độ chính trị, xã hội đó. Ngoài ra, còn có các yếu tố khác đối lập với tư tưởng, quan điểm chính trị của các giai cấp bị thống trị.

Các thành phần của kiến trúc thượng tầng:

Kiến trúc thượng tầng của mỗi xã hội là một hệ thống phức tạp, có thể được phân tích từ các khía cạnh khác nhau, từ đó cho thấy mối quan hệ đan xen và chi phối lẫn nhau của chúng. Từ khía cạnh chung nhất, kiến trúc thượng tầng của một xã hội bao gồm: hình thái ý thức xã hội (hình thái ý thức chính trị, pháp luật, tôn giáo…) và các cơ chế xã hội – chính trị tương ứng của chúng (nhà nước, đảng phái, giáo hội…).

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Phòng Dorm là gì? Các loại phòng Dorm và kinh nghiệm chọn phòng Dorm

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc áp dụng những kiến thức này cho luận văn của bạn, hãy liên hệ với Tri Thức Cộng Đồng để được tư vấn và sử dụng dịch vụ viết luận văn uy tín, chất lượng từ đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực viết thuê tại thị trường Việt Nam ngày nay!

3. Kiến trúc thượng tầng ở Việt Nam hiện nay

Ở Việt Nam, Đảng ta xác định: Chúng ta sẽ thực hiện chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm trọng tâm cho mọi hoạt động của Đảng và toàn dân. Ý tưởng cốt lõi của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là giải phóng con người khỏi sự bóc lột và thoát khỏi cảnh bất công như làm thuê, bị đánh đập, lương thấp.

Do đó, trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, việc giáo dục và truyền bá tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành tư tưởng chủ đạo trong cuộc sống tinh thần của xã hội là một công việc liên tục và sắp xếp của cách mạng xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực kiến trúc thượng tầng.

Xây dựng một hệ thống chính trị, xã hội mang tính chất giai cấp công nhân, được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản, đảm bảo rằng nhân dân là người chủ thực sự của xã hội. Toàn bộ quyền lực trong xã hội thuộc về cùng nhân dân, thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa và khuyến khích mọi khả năng sáng tạo tích cực và chủ động của mỗi cá nhân.

Trong cương lĩnh xây dựng đất nước trong giai đoạn chuyển đổi sang chủ nghĩa xã hội, Đảng đã xác định: “Xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, là nhà nước của dân, do dân và vì dân, liên minh giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân, và tầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản lãnh đạo”. Vì vậy, tất cả các tổ chức và cơ quan hình thành một hệ thống chính trị – xã hội không tồn tại như một mục đích tư nhân, mà phục vụ con người và thực hiện lợi ích và quyền lợi của lao động nhân dân.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Ấu trĩ là gì và biểu hiện của người có tính cách Ấu trĩ

Mỗi giai đoạn phát triển của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là việc giải quyết mâu thuẫn giữa hai yếu tố này. Quá trình phát triển và củng cố cơ sở hạ tầng điều chỉnh và củng cố các thành phần của kiến trúc thượng tầng là quá trình diễn ra trong suốt giai đoạn chuyển đổi.

Kiến trúc thượng tầng của xã hội mang tính giai cấp và chứa đựng sự đấu tranh sâu sắc giữa các giai cấp. Tính giai cấp của kiến trúc thượng tầng thể hiện ở sự đối địch về quan điểm, tư tưởng và cuộc đấu tranh về tư tưởng của các giai cấp đối kháng.

Công cụ quyền lực mạnh nhất trong kiến trúc thượng tầng của xã hội có tính chất đối kháng giai cấp là nhà nước – đây là công cụ của giai cấp thống trị và tiêu biểu cho mặt pháp lý – chính trị của xã hội.

Trong giai đoạn chuyển đổi từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, những ý tưởng còn sót lại từ các giai cấp thống trị bóc lột sẽ vẫn tồn tại trong kiến trúc thượng tầng. Do đó, kiến trúc thượng tầng của các xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn này vẫn có sự đấu tranh giữa tư tưởng xã hội chủ nghĩa và các ý tưởng còn lại. Chỉ khi chủ nghĩa cộng sản lên ngôi, tính giai cấp của kiến trúc thượng tầng mới được loại bỏ.

Back to top button