Giới khởi sinh là gì? Các đặc điểm điển hình của giới khởi sinh?


1. Khái niệm về giới khởi sinh

Giới khởi sinh (Monera) là một nhóm sinh vật vô cùng nhỏ bé, có kích thước hiển vi từ 1 – 3 μm. Chúng chủ yếu được cấu thành bởi các tế bào nhân sơ. Cấu trúc tế bào của giới khởi sinh được gọi là Prokaryote hay Eukaryote. Loài này có thể sinh sống trong môi trường đa dạng như không khí, đất, nước… và thực hiện các phương thức dinh dưỡng khác nhau như hoá tự dưỡng, hoá dị dưỡng, quang tự dưỡng và quang dị dưỡng.

Giới khởi sinh đã xuất hiện cách đây khoảng 3,5 tỷ năm và là một nhóm sinh vật cổ xưa trên trái đất. Mặc dù đã từng là loài sinh vật chiếm ưu thế, nhưng giới khởi sinh đã tiến hóa theo một nhánh riêng biệt.

2. Đặc điểm của giới khởi sinh

Cấu trúc tế bào của giới khởi sinh đơn giản, gồm có 3 lớp chính là màng sinh chất, tế bào chất và vùng nhân. Một số loại còn có thêm các thành phần như tế bào, vỏ nhầy, roi và lông.

Giới khởi sinh có kích thước nhỏ bé từ 1 – 3 μm.

Phương thức dinh dưỡng đa dạng, bao gồm hoá tự dưỡng, quang tự dưỡng và quang dị dưỡng.

Môi trường sống phong phú, có thể gặp giới khởi sinh ở nhiều nơi khác nhau như trong đất, nước, không khí. Một số loài còn sống được ở môi trường khắc nhiệt như trong nước mặn, suối nước nóng, hay trong hầm băng và môi trường axit.

3. Phân loại trong giới khởi sinh

Giới khởi sinh chủ yếu bao gồm hai nhóm sinh vật cụ thể là: Vi khuẩn – Bacteria và vi khuẩn cổ – Archaea. Vì hai nhóm này không có mối quan hệ gần gũi với nhau, nên giới khởi sinh đã được chia thành 3 hệ thống vực bao gồm: Vi khuẩn – Bacteria, vi khuẩn cổ – Archaea và sinh vật nhân thực – Eukarya.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Airplay là gì? Kết nối các thiết bị Apple AirPlay nhanh chóng

Vi khuẩn – Bacteria: Sống xung quanh môi trường sống của con người và chiếm tỷ lệ lớn trong số vi khuẩn. Một số loại vi khuẩn thường gặp là escherichia coli, salmonella, v.v.

Vi khuẩn cổ – Archaea: Sống trong môi trường khắc nghiệt như trong suối nước nóng, nước muối, ở độ sâu đại dương và dưới các lớp băng. Các sinh vật vi khuẩn cổ này có cấu trúc tế bào đơn giản và sử dụng các con đường trao đổi chất tương tự nhóm sinh vật nhân thực.

Sinh vật nhân thực – Eukarya: Không thuộc giới khởi sinh, là một vực trong hệ thống 3 vực được chia gần đây. Kích thước loài này gấp khoảng 10 lần so với sinh vật nhân sơ và có cấu trúc tế bào khác biệt, gồm các xoang tế bào nhỏ để thực hiện các hoạt động trao đổi chất riêng biệt.

4. Lịch sử phân loại giới khởi sinh

Ban đầu, người ta đã phân loại sinh vật thành các giới thực vật, động vật và khoáng vật. Tuy nhiên, sau khi kính hiển vi được phát minh, những nỗ lực phân loại vi sinh vật đã được tiến hành. Năm 1866, Ernst Haeckel đã đề xuất hệ thống ba giới và thêm giới mới là Protista để chứa đựng phần lớn các vi sinh vật. Sau đó, ông đã đề xuất giới thứ tư, Monera (giới khởi sinh).

5. Sự giống và khác nhau giữa vi khuẩn và vi khuẩn cổ

5.1. Sự giống nhau:

– Cả vi khuẩn và vi khuẩn cổ đều là sinh vật nhân sơ.

– Cấu trúc tế bào và hình dạng của cả hai nhóm cũng tương tự nhau, không có hệ thống màng bên trong và các bào quan.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   116 là số điện thoại gì? Cách gọi các số điện thoại khẩn cấp?

– Cả vi khuẩn và vi khuẩn cổ đều có kích thước nhỏ bé và bao gồm các dạng sinh vật vi cảnh.

5.2. Sự khác nhau:

– Vi khuẩn thuộc nhóm vi sinh vật miền, có cấu trúc phức tạp. Trong khi đó, vi khuẩn cổ (Archaea) thuộc nhóm vi sinh vật có cấu trúc đơn giản và có khả năng sống sót trong điều kiện khắc nghiệt hơn, thuộc nhóm Domain Archaea.

– Vi khuẩn được tìm thấy ở đất, nước và sinh vật sống hoặc không sống. Trong khi đó, vi khuẩn cổ Archaea được tìm thấy trong môi trường như suối nước nóng, độ sâu đại dương và nước muối.

– Thành tế bào của vi khuẩn được tạo thành từ peptidoglycan với axit muramic hoặc lipopolysacarit, trong khi thành tế bào của vi khuẩn cổ được gọi là pseudopeptidoglycan.

– Vi khuẩn sử dụng con đường trao đổi chất glycolysis và chu trình Kreb để phân giải glucose. Trong khi đó, vi khuẩn cổ không sử dụng glycolysis hoặc Krebs mà sử dụng các con đường trao đổi chất tương tự.

– Vi khuẩn có thể tạo ra các bào tử cho phép sống trong điều kiện không thuận lợi. Trong khi đó, vi khuẩn cổ sinh sản vô tính bằng cách phân hạch nhị phân, phân mảnh hoặc theo quá trình nảy chồi.

– Vi khuẩn bao gồm các loại gram dương và gram âm. Trong khi đó, Archaea bao gồm các loại Methanogens, Halophiles, Thermoacidophiles.

– RNA polymeraza của vi khuẩn ít phức tạp hơn Eukarya, trong khi Archaea có nhiều RNA polymeraza bổ sung tương tự như Eukarya.

6. Ý nghĩa của giới khởi sinh

Giới khởi sinh mang những ý nghĩa sau:

– Quan trọng về mặt địa chất.

– Giúp cân bằng vi lượng trong đất và hình thành các khoáng chất trong đất.

– Làm thức ăn cho động vật nhỏ, đặc biệt là giáp xác nhỏ.

– Góp phần vào nghiên cứu cơ bản về di truyền.

Tuy nhiên, giới khởi sinh cũng có một số sinh vật có thể gây hại cho con người như vi khuẩn gây bệnh tả, dịch hạch, viêm phổi, lao và thương hàn. Sau khi bị nhiễm bệnh, con người bị suy giảm hệ miễn dịch và trở nên yếu đuối trước khả năng sinh sản và tiến hóa của chúng.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Khám phá điển cố là gì và những đặc điểm trong văn học truyền thống

7. Câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Tiêu chí để phân chia các sinh vật thành hệ thống 5 giới gồm những tiêu chí:

A. Khả năng di chuyển, cấu tạo cơ thể, kiểu dinh dưỡng, trình tự nucleotit.

B. Loại tế bào, mức độ tổ chức cơ thể, kiểu dinh dưỡng.

C. Cấu trúc tế bào, khả năng vận động, mức độ tổ chức cơ thể.

D. Trình tự các nucleotit, mức độ tổ chức cơ thể, cấu tạo tế bào.

Đáp án: B

Câu 2: Giới khởi sinh bao gồm:

A. Nấm và vi khuẩn lam

B. Virut và vi khuẩn

C. Vi khuẩn và vi khuẩn lam

D. Tảo và vi khuẩn lam

Đáp án: C

Câu 3: Giới khởi sinh có đặc điểm là:

A. Nhóm sinh vật đơn bào, cấu tạo tế bào nhân sơ, kích thước nhỏ bé, sinh sản nhanh, phương thức sống đa dạng.

B. Nhóm sinh vật đơn bào, cấu tạo tế bào nhân thực, kích thước nhỏ bé, sống dị dưỡng.

C. Cấu tạo tế bào nhân sơ, kích thước vô cùng nhỏ, sống tự do.

D. Cấu tạo tế bào nhân thực, nhóm sinh vật đơn bào, sinh sản nhanh, sống tự dưỡng.

Đáp án: A

Câu 4: Đâu không phải tiêu chí cơ bản để phân chia các sinh vật thành hệ thống 5 giới:

A. Khả năng di chuyển

B. Loại tế bào, mức độ tổ chức cơ thể

C. Mức độ tổ chức cơ thể

D. Kiểu dinh dưỡng, loại tế bào

Đáp án: A

Câu 5: Các sinh vật trong giới khởi sinh có điểm đặc trưng là:

A. Cấu tạo tế bào nhân sơ

B. Cấu tạo tế bào nhân thực

C. Sống kí sinh

D. Sống hoại sinh

Đáp án: A

Back to top button