Khoa học viễn tưởng là gì? Định nghĩa, đặc điểm, và ví dụ – Sách Bookism

Khoa học viễn tưởng (science fiction) là một thể loại văn học và điện ảnh được nhiều người yêu thích. Bạn đã từng đọc một cuốn tiểu thuyết hoặc xem một bộ phim khoa học viễn tưởng chưa? Vậy khoa học viễn tưởng là gì? Hãy cùng tìm hiểu nhé.

1) Khái niệm của khoa học viễn tưởng

Khoa học viễn tưởng là một thể loại trong dòng văn học giả tưởng, bao gồm các tác phẩm văn học, phim ảnh và hình ảnh có chứa các yếu tố giả tưởng dựa trên các khám phá khoa học như công nghệ tương lai, du hành vũ trụ, du hành thời gian, vũ trụ song song, người ngoài hành tinh, và nhiều hơn nữa. Khoa học viễn tưởng thường khám phá các hệ lụy và tác động tiềm tàng của các phát minh khoa học. Do đó, nó được coi là “dòng văn học của những ý tưởng”. Khoa học viễn tưởng hiếm khi chứa các yếu tố siêu nhiên, thay vào đó, nó dựa trên kiến thức và lý thuyết khoa học đã được chấp nhận vào thời điểm tác phẩm được sáng tác.

2) Định nghĩa từ giới chuyên môn

Khoa học viễn tưởng là một thể loại khó định nghĩa bởi vì nó bao gồm rất nhiều chủ đề và thể loại. Damon Knight, một tác giả khoa học viễn tưởng nổi tiếng, đã nói đùa rằng “Chỉ cần gì cũng gọi là khoa học viễn tưởng thì nó trở thành khoa học viễn tưởng.” Nhà văn Mark C. Glassy cũng đồng ý với quan điểm này và cho rằng việc định nghĩa khoa học viễn tưởng cũng giống như định nghĩa phim khiêu dâm: không ai biết chính xác nó là gì, nhưng khi nhìn vào, chúng ta có thể nhận ra ngay.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   18 vị La Hán - Ý nghĩa và cách bài trí như thế nào?

“Khoa học viễn tưởng” là thuật ngữ được Hugo Gernsback, một người sáng lập công ty xuất bản tạp chí Science Fiction, sử dụng lần đầu tiên vào năm 1929.

Robert A. Heinlein, một nhà văn khoa học viễn tưởng nổi tiếng, đã đặt một định nghĩa ngắn gọn cho khoa học viễn tưởng như sau: “Những dự đoán về các sự kiện có thể sẽ xảy ra trong tương lai, dựa trên kiến thức thực tiễn trong quá khứ và hiện tại, và căn cứ vào nghiên cứu khoa học.” Trong khi đó, định nghĩa của Rod Serling là, “Kỳ ảo (fantasy) là hợp lý hoá những điều không bao giờ xảy ra. Khoa học viễn tưởng là khả thi hoá những điều khó xảy ra.” Lester del Rey cũng viết rằng, “Ngay cả những người hâm mộ khoa học viễn tưởng cũng khá khó giải thích về định nghĩa của nó,” và cho đến nay, không có một định nghĩa chính thức nào về khoa học viễn tưởng, đơn giản là vì “khoa học viễn tưởng không có ranh giới rõ ràng.”

Để hiểu rõ hơn về khoa học viễn tưởng và kỳ ảo, bạn có thể đọc bài viết phân tích sự khác biệt giữa hai thể loại này.

3) Đặc điểm của khoa học viễn tưởng

Các tác phẩm khoa học viễn tưởng thường áp dụng lối viết logic để mô tả các tình huống trong tương lai hoặc thế giới được tạo ra. Dù có vẻ giống với văn kỳ ảo, khoa học viễn tưởng khác biệt ở chỗ yếu tố giả tưởng trong tác phẩm có thể trở thành hiện thực dựa trên cơ sở các định luật khoa học đã được chứng minh hoặc được công nhận. Mặc dù vẫn có thể sử dụng các yếu tố tưởng tượng không có cơ sở, các tình huống trong khoa học viễn tưởng được chấp nhận là khả dĩ xảy ra nhờ các giải thích khoa học. Các yếu tố chung có thể gặp trong khoa học viễn tưởng bao gồm:

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Avay là gì? Avay có lừa đảo không? Hướng dẫn vay Avay nhanh nhất.

4) Các thể loại khoa học viễn tưởng

Trước khi tìm hiểu về các thể loại con, chúng ta hãy điểm qua hai nhóm chính của khoa học viễn tưởng là khoa học viễn tưởng “cứng” và khoa học viễn tưởng “mềm”.

Khoa học viễn tưởng “cứng”

Khoa học viễn tưởng “cứng” (hard SF) bao gồm các tác phẩm có tính chính xác khoa học cao, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên như vật lý, thiên văn học và hoá học, hoặc mô tả chi tiết một thế giới có thể hình thành khi công nghệ khoa học đạt đến tiên tiến nhất. Các tác phẩm trong nhóm này có khả năng trở thành hiện thực trong tương lai hoặc gần với hiện thực nhất. Một số tác giả nổi tiếng của khoa học viễn tưởng “cứng” là Gregory Benford, Geoffrey A. Landis, David Brin, Robert L. Forward, Rudy Rucker và Vernor Vinge. Ngoài ra, còn có các nhà văn khác như Isaac Asimov, Arthur C. Clarke, Hal Clement, Greg Bear và nhiều người khác.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Bội chung nhỏ nhất là gì? Cách tìm bội chung nhỏ nhất chuẩn?

Khoa học viễn tưởng “mềm”

Khoa học viễn tưởng “mềm” (soft SF) sử dụng các nguyên tắc xã hội như tâm lý học, kinh tế, chính trị, xã hội học và nhân chủng học để xây dựng cốt truyện. Thỉnh thoảng, các tác phẩm này có thể chứa các yếu tố không hợp lý khoa học hoặc các nhân vật thiếu sâu sắc. Thuật ngữ “khoa học viễn tưởng mềm” cũng được áp dụng cho các tác phẩm tập trung vào nhân vật và thế giới nội tâm, tâm lý nhân vật. Các tác phẩm utopia và dystopia thường thuộc vào nhóm này, ví dụ như 1984 của George Orwell và Brave New World của Aldous Huxley. Một số nhà văn nổi tiếng của thể loại này là Ursula K. Le Guin, Philip K. Dick, Stanislaw Lem và nhiều tác giả khác.

5) Một số ví dụ về khoa học viễn tưởng trên thế giới

Khoa học viễn tưởng phát triển mạnh nhất tại các nước phương Tây như Mỹ, Canada và Anh, tuy nhiên, nó cũng lan rộng trên toàn thế giới.

Châu Phi

Trong văn học khoa học viễn tưởng, Châu Phi thường sử dụng mô típ thể hiện sự thay đổi xã hội khi cơ cấu quyền lực thay đổi, ví dụ như vấn đề nô lệ và buôn bán nô lệ. Mô típ gặp gỡ giữa con người và giống loài lạ cũng thường được sử dụng để ám chỉ xung đột văn hóa, ngôn ngữ và tập quán giữa Châu Phi và các nước phương Tây trong lịch sử. Một số tác giả Châu Phi nổi tiếng trong khoa học viễn tưởng là Mohammed Dib và Masimba Musodza.

Châu Á

Châu Âu

Châu Úc

Châu Mỹ

Back to top button