Hội thoại – Sách giáo khoa ngữ văn lớp 8 tập 2

Hội thoại ngữ văn lớp 8

Mục tiêu của bài học này là giúp học sinh:

  • Phân biệt được vai trò xã hội trong hội thoại.
  • Xác định được thái độ đúng đắn trong giao tiếp.

A. HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU BÀI

I. Khái niệm hội thoại

Hội thoại là cách nói chuyện, trao đổi ý kiến trong giao tiếp hàng ngày, trong các buổi họp.

Cần phân biệt các khái niệm: hội thảo, đối thoại, trao đổi, tranh luận…

II. Vai trò xã hội trong hội thoại

Vai trò xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại trong mối quan hệ với người khác trong cuộc trò chuyện.

  • Vai trò xã hội được xác định bởi nhiều yếu tố:

+ Do truyền thống lịch sử, văn hoá.

+ Do thói quen.

+ Do tâm lý xã hội, tâm lý dân tộc.

+ Do những quy định thời đại.

+ Vai trò xã hội được xác định bằng cách xem xét các mối quan hệ xã hội:

+ Quan hệ trên – dưới hoặc ngang hàng (dựa trên tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội).

+ Quan hệ thân thích (dựa trên mức độ quen biết, thân tình).

Vì các mối quan hệ xã hội rất đa dạng, vai trò xã hội của mỗi người cũng có nhiều khía cạnh. Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai trò của mình để lựa chọn cách nói phù hợp về:

Có Thể Bạn Quan Tâm :  

+ Nội dung.

+ Cách gọi tên.

+ Cách diễn đạt.

+ Thái độ.

Đoạn trích và trả lời câu hỏi:

1. Mối quan hệ giữa các nhân vật trong đoạn trích là mối quan hệ giữa cô – cháu (quan hệ trên – dưới).

2. Hành động của người cô đang đáng chê trách là đã đề cập đến nỗi nhớ mẹ, nỗi tức giận của cậu bé Hồng đang sống trong sự cô độc lạnh lẽo của gia đình ông bà.

3. Các chi tiết cho thấy cậu bé Hồng đã cố gắng kiềm chế sự tức giận của mình để duy trì thái độ lễ phép.

Nhận ra sự gian trá và sự ác ý trong giọng nói và khuôn mặt khi cười của người cô tôi kia, tôi cúi đầu mà không đáp lại.

Tôi cũng cười trả lời người cô tôi:

  • Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm cháu cũng sẽ về.

Xem thêm Tìm hiểu về yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận – Ngữ văn

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Seen Off là gì và cấu trúc cụm từ Seen Off trong câu Tiếng Anh

lớp 8 ở đây.

B. HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP

1. Bài tập này yêu cầu học sinh chỉ ra các chi tiết trong bài “Hịch tướng sĩ” thể hiện thái độ nghiêm khắc và khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với binh lính dưới quyền.

Các chi tiết trong bài “Hịch tướng sĩ” thể hiện thái độ của Trần Quốc Tuấn như sau:

  • Chẳng hạn, ta cùng các người sinh ra vào thời kỳ loạn lạc (…) để lấy của người khác với số lượng có hạn.
  • Bây giờ các ngươi nhìn xem bạn mình đang chịu đựng những điều khốn khổ, thấy đất nước bị bắt trước mắt mà không thể xấu hổ (…) Lúc đó ta cùng các ngươi sẽ đau khổ thế nào!
  • Giặc với ta là kẻ thù không từ trên trời rơi xuống (…) có ai còn sống trong thế giới này?

2. Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi.

a) Xác định vai trò xã hội của hai nhân vật tham gia cuộc trò chuyện:

  • Lão Hạc: vai trò xã hội thấp hơn nhưng tuổi tác cao hơn ông giáo.
  • Ông giáo: vai trò xã hội cao hơn nhưng tuổi tác ít hơn Lão Hạc.
Có Thể Bạn Quan Tâm :   Đây là lý do chính đáng khiến cho Samsung phải tự làm giảm hiệu năng smartphone

b) Các chi tiết trong lời thoại của nhân vật và lời miêu tả của tác giả cho thấy sự kính trọng và chân thành của ông giáo đối với Lão Hạc:

… Bây giờ cụ ngồi xuống đây chơi, tôi đi lấy một vài củ khoai lang, nấu một ấm nước chè tươi thật đặc; ông và con tôi ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc lào…

c) Các chi tiết trong lời thoại của Lão Hạc và lời miêu tả của tác giả thể hiện sự quý trọng và thân mật của Lão Hạc đối với ông giáo: (Vâng! Ông giáo dạy đúng! Đối với chúng tôi thì đó là niềm vui).

Chi tiết thể hiện tâm trạng không vui và ý kiến giữ của Lão Hạc: (Nói đùa thôi, ông giáo để lại cho lúc khác).

3. Bài tập này yêu cầu nêu ra hai yêu cầu:

  • Kể lại cuộc trò chuyện mà em đã đọc, chứng kiến hoặc tham gia.
  • Phân tích vai trò xã hội của những người tham gia cuộc trò chuyện.

(Học sinh tự làm bài tập này).

Back to top button