Hiệu Ứng Hào Quang (Halo Effect) Trong Tâm Lý Học

Hiệu ứng Halo hay hiệu ứng hào quang là một dạng thiên kiến nhận thức, trong đó ấn tượng chung của chúng ta về một người ảnh hưởng đến cách chúng ta cảm nhận và suy nghĩ về tính cách của họ. Về cơ bản, ấn tượng chung của bạn về một người (“Anh ấy thật tốt!”) Ảnh hưởng đến đánh giá của bạn về những đặc điểm cụ thể của người đó (“Anh ấy cũng thông minh!”). Nhận thức về một đặc điểm có thể xoay chuyển cách mọi người nhận thức về những mặt khác của người đó.

Ví dụ, mọi người thường đánh giá những người nổi tiếng là hấp dẫn, thành công và thường dễ mến, vì vậy mọi người cũng có xu hướng xem họ là người thông minh, tốt bụng và hài hước.

Giải Thích Sâu Hơn Về Hiệu Ứng Halo

Hiệu ứng hào quang đôi khi còn được gọi là “khuôn mẫu về sức hấp dẫn hình thể” và nguyên tắc “cái gì đẹp cũng tốt cả”.

Ngoại hình thường là một phần chính của hiệu ứng hào quang. Những người được coi là hấp dẫn cũng có xu hướng được đánh giá cao hơn về những đặc điểm tích cực khác.

Tuy nhiên, hiệu ứng này không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức của chúng ta về mọi người dựa trên sự hấp dẫn của họ. Nó cũng có thể bao gồm các đặc điểm khác. Ví dụ, những người hòa đồng hoặc tốt bụng cũng có thể được coi là dễ mến và thông minh hơn. Hiệu ứng hào quang khiến cho nhận thức về một phẩm chất dẫn đến những đánh giá thiên lệch về các phẩm chất khác.

Bản thân thuật ngữ này sử dụng phép loại suy của vầng hào quang để mô tả cách nó có thể ảnh hưởng đến nhận thức. Khi bạn nhìn thấy một người nào đó qua lăng kính của hiệu ứng vầng hào quang, bạn đang nhìn thấy họ như được chiếu vào một thứ ánh sáng tương tự.

Nguồn Gốc Của Hiệu Ứng Halo

Nhà tâm lý học Edward Thorndike là người đầu tiên đặt ra thuật ngữ này trong một bài báo năm 1920 có tiêu đề “The Fixed Error in Psychological Scores.” Trong thí nghiệm, Thorndike yêu cầu các sĩ quan chỉ huy trong quân đội đánh giá một loạt phẩm chất ở những người lính cấp dưới của họ. Những đặc điểm này bao gồm những thứ như khả năng lãnh đạo, ngoại hình, trí thông minh, lòng trung thành và sự đáng tin cậy.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Ký hiệu hóa học là gì? Tìm hiểu các ký hiệu hóa học 8

Mục tiêu của Thorndike là xác định tác động của việc đánh giá một đặc điểm khi chuyển sang đánh giá những đặc điểm khác. Ông nhận thấy rằng đánh giá cao một đặc điểm cụ thể có tương quan với việc đánh giá cao của các đặc điểm cụ thể khác, trong khi các đánh giá thấp của một đặc điểm cụ thể lại cũng dẫn đến đánh giá thấp của các đặc điểm cụ thể khác.

Vậy tại sao ấn tượng chung của chúng ta về một người lại tạo ra vầng hào quang ảnh hưởng đến đánh giá của chúng ta về các đặc điểm cụ thể? Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng sức hấp dẫn là một yếu tố có thể đóng một vai trò nào đó.

Một số nghiên cứu khác nhau đã phát hiện ra rằng khi đánh giá một người đẹp trai, chúng ta cũng có xu hướng tin rằng họ có những đặc điểm tính cách tích cực như thông minh hơn.

Tuy nhiên, định kiến ​​về sức hấp dẫn này cũng có thể là con dao hai lưỡi. Các nghiên cứu khác đã phát hiện rằng mặc dù mọi người có nhiều khả năng gán một loạt các phẩm chất tích cực cho những người hấp dẫn, họ cũng có nhiều khả năng tin rằng những người đẹp trai là viển vông, không trung thực và có khả năng sử dụng sức hấp dẫn của họ để thao túng người khác.

Tham khảo: Hiệu ứng tương phản

Tác Động Của Hiệu Ứng

Hiệu ứng hào quang có thể ảnh hưởng đến một số bối cảnh trong thế giới thực.

Trong Giáo Dục

Nghiên cứu đã phát hiện ra rằng hiệu ứng hào quang có thể đóng một vai trò nào đó trong môi trường giáo dục. Giáo viên có thể tương tác với mỗi học sinh mỗi khác nhau dựa trên nhận thức về sự hấp dẫn. Ví dụ, nghiên cứu trước đó đã cho thấy rằng giáo viên có kỳ vọng tốt hơn về những đứa trẻ mà họ đánh giá là hấp dẫn hơn.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   BJ là gì? Lợi ích, rủi ro và bí quyết BJ đê mê cực khoái

Một nghiên cứu khác đã xem xét hồ sơ học tập của hơn 4.500 sinh viên. Sau đó, một nhóm gồm 28 người đánh giá mức độ hấp dẫn của sinh viên (dựa trên ảnh thẻ) trên thang điểm từ 1 (rất kém hấp dẫn) đến 10 (rất hấp dẫn). Sau đó, sinh viên được chia thành ba nhóm dựa trên những đánh giá về mức độ hấp dẫn này, đó là: dưới trung bình, trung bình và trên trung bình.

Sau đó, các nhà nghiên cứu so sánh điểm của học sinh giữa các lớp học được thực hiện trực tiếp trong lớp học truyền thống và lớp học trực tuyến. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những sinh viên được đánh giá là trên trung bình về ngoại hình có được điểm trong các khóa học trực tuyến thấp hơn đáng kể so với các lớp học truyền thống của họ.

Hiệu ứng hào quang có thể ảnh hưởng đến cách giáo viên đối xử với học sinh, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến cách học sinh nhận thức về giáo viên. Trong một nghiên cứu, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng khi một giáo viên được coi là niềm nở và thân thiện, sinh viên cũng đánh giá họ là người hấp dẫn, lôi cuốn và dễ mến hơn.

Tại Nơi Làm Việc

Có một số cách mà hiệu ứng hào quang có thể ảnh hưởng đến nhận thức của mọi người trong môi trường làm việc. Ví dụ, các chuyên gia cho rằng hiệu ứng hào quang là một trong những thành kiến ​​phổ biến nhất ảnh hưởng đến việc đánh giá chất lượng công việc và đánh giá hiệu suất. Người giám sát có thể đánh giá cấp dưới dựa trên nhận thức về một đặc điểm riêng lẻ hơn là nhìn vào toàn bộ kết quả hoạt động và đóng góp của họ. Ví dụ, sự nhiệt tình hoặc thái độ tích cực của người lao động có thể làm lu mờ sự thiếu kiến ​​thức hoặc kỹ năng của họ, khiến những người khác đánh giá họ cao hơn so với hiệu suất thực tế của họ.

Hiệu ứng hào quang cũng có thể có tác động đến thu nhập. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Tâm lý học Kinh tế cho thấy, trung bình, những người bồi bàn có sức hút kiếm được tiền boa nhiều hơn khoảng 1.200 đô la mỗi năm so với những người bồi bàn kém hấp dẫn.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Cá độ bóng đá là gì? 4 lưu ý để thắng khi chơi cá cược

Một nghiên cứu khác cho thấy sức hấp dẫn về thể chất có tác động tích cực không chỉ đến sự tự tin của một người mà còn đối với thu nhập tổng thể và tình trạng tài chính của họ.

Những người xin việc cũng có thể nhận thấy tác động của hiệu ứng hào quang. Nếu một nhà tuyển dụng tiềm năng coi ứng viên là người hấp dẫn, họ cũng có nhiều khả năng đánh giá người đó là thông minh, có năng lực và đủ tiêu chuẩn.

Trong Tiếp Thị

Các nhà tiếp thị tận dụng hiệu ứng hào quang để bán sản phẩm và dịch vụ. Khi người nổi tiếng tán thành một mặt hàng cụ thể, “vầng hào quang” mà chúng ta nhìn thấy ở người nổi tiếng đó có thể lan truyền và khiến chúng ta nhìn thấy sản phẩm đó với một vầng hào quang.

Tham khảo các hiệu ứng tâm lý khác:

  • Hiệu ứng người ngoài cuộc

  • Hiệu ứng Pygmalion

  • Hiệu ứng ít hơn luôn tốt hơn

Hiệu Ứng Reverse Halo (hoặc Horn)

Như tên của nó, hiệu ứng vầng hào quang ngược xảy ra khi một người đưa ra đánh giá tiêu cực về một người khác chỉ dựa trên một đặc điểm đã biết. Đặc điểm duy nhất đó tô màu cho tất cả các đặc điểm khác. Ví dụ, nếu bạn thấy một người ăn mặc lôi thôi, bạn có thể cho rằng đó là người xấu.

Kết Lại

“Đừng trông mặt mà bắt hình dong.” Các cụ nói không sai. Lần tới khi bạn cố gắng đánh giá một người khác, hãy thử nhìn lại xem ấn tượng chung của bạn về họ đã ảnh hưởng như thế nào đến đánh giá của bạn về các đặc điểm khác.

Tất nhiên, nhận thức được hiệu ứng hào quang vẫn không giúp chúng ta dễ dàng tránh được ảnh hưởng của nó đối với nhận thức và quyết định của chúng ta. Hiệu ứng hào quang chỉ là một trong nhiều thành kiến ​​cho phép mọi người đưa ra quyết định chớp nhoáng nhưng cũng gây ra sai sót trong phán đoán.

Nguồn Verywellmind – What’s the Halo Impact?

Xem thêm: Hiệu ứng Mandela

Back to top button