Xét nghiệm dị ứng: Phân loại, chỉ định và quy trình thực hiện

Dị ứng là tình trạng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên. Để điều trị dị ứng, cần phải biết loại dị nguyên đã gây ra tình trạng này. Khám tầm soát nguyên nhân gây dị ứng kết hợp xét nghiệm dị nguyên là biện pháp giúp nhận biết nhanh nhất để điều trị kịp thời.

Dị ứng, dị nguyên là gì?

tác nhân gây dị ứng dị nguyên
Tình trạng dị ứng với một vài tác nhân xảy ra với khoảng 20% dân số tại nước ta

Dị ứng xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với một tác nhân và gây ra các triệu chứng bệnh như ngứa, mày đay, viêm mũi dị ứng, hen suyễn, và có thể gây sốc phản vệ dẫn tới tử vong(1).

Tất cả những chất gây dị ứng được gọi là dị nguyên. Dị nguyên là các kháng nguyên có thể gây ra tình trạng dị ứng đối với một số người, nhưng không gây ảnh hưởng đến những người khác.

Các loại chất gây dị ứng

Chất gây dị ứng có thể ảnh hưởng đến cơ thể qua đường hô hấp, qua hệ tiêu hóa hoặc khi tiếp xúc trực tiếp với da. Chúng được chia thành ba loại chính:

  • Chất gây dị ứng qua đường hô hấp là những chất tiếp xúc với phổi, mũi hoặc cổ họng. Ví dụ: phấn hoa, bụi mịn, bụi than, khói động cơ…
  • Chất gây dị ứng qua đường tiêu hóa có trong một số loại thực phẩm như đậu phộng, đậu nành, hải sản…
  • Chất gây dị ứng khi tiếp xúc với da.

Phương pháp xét nghiệm dị ứng

Khi bạn bị dị ứng, hệ thống miễn dịch của bạn phản ứng quá mức và tạo ra kháng thể gọi là immunoglobulin E (IgE). Kháng thể này kích hoạt giải phóng các hóa chất gây ra phản ứng dị ứng. Do đó, các xét nghiệm dị ứng giúp đo lường phản ứng của cơ thể với các tác nhân hoặc chất gây dị ứng cụ thể. Kết quả của xét nghiệm giúp bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp cho tình trạng dị ứng của người bệnh(2).

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Kamasutra là gì? Những tư thế quan hệ trong Kamasutra

Xét nghiệm dị nguyên gây dị ứng (Test panel dị ứng)

Mô tả sơ bộ kỹ thuật:

Test dị nguyên là phương pháp sử dụng các mẫu dị nguyên có sẵn hoặc gây dị ứng đối với phần lớn người và thử nghiệm trên đối tượng muốn tìm dị nguyên. Từ đó xác định loại dị nguyên mà cơ thể đó đã phản ứng dị ứng. Người bệnh có thể lấy mẫu máu bất kỳ thời điểm trong ngày và không cần lo lắng về ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Chỉ cần lấy một mẫu máu duy nhất.

Test panel 60 dị nguyên gây dị ứng là xét nghiệm sử dụng mẫu huyết thanh để xác định có tồn tại kháng thể IgE đặc hiệu với dị nguyên hay không. Từ đó xác định được các dị nguyên gây dị ứng đối với cơ thể.

Nếu kết quả âm tính, tức là người bệnh không có dị ứng với các dị nguyên có sẵn. Nếu kết quả dương tính, người bệnh có dị ứng với dị nguyên đó, có thể một hoặc nhiều dị nguyên.

Tuy nhiên, việc có kết quả âm tính không có nghĩa là người bệnh không mắc bệnh dị ứng. Mà là không dị ứng với những dị nguyên đã được xét nghiệm. Cần thêm xét nghiệm khác nếu người bệnh nghi ngờ dị ứng với dị nguyên khác.

Bên cạnh Test panel dị ứng, để xác định chính xác các dị nguyên, có thể được chỉ định thực hiện test lẩy da, test áp bì, test trong da, test khẳng định…

Test lẩy da (Prick test)

xét nghiệm dị ứng lấy da
Phương pháp xét nghiệm lẩy da phát hiện dị nguyên gây dị ứng từ thuốc

Mô tả sơ bộ kỹ thuật:

Test lẩy da là phương pháp đưa một lượng thuốc đã pha loãng vào lớp bì của da để kiểm tra phản ứng của cơ thể với thuốc đó(3).

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Vinimay Top Coat Là Gì, Top Coat Là Gì, Sơn Phủ Là Gì, Bạn Đã Hiểu Đúng Về Base Coat Và Top Coat

Test áp bì (Patch test)

Mô tả sơ bộ kỹ thuật:

Test áp bì là một phương pháp thử nghiệm dùng để xác định chất gây viêm dị ứng trên da. Bất kỳ người bị nghi ngờ mắc phải viêm da tiếp xúc dị ứng hoặc chàm cần thử nghiệm patch test.

Test trong da hay test nội bì (Intradermal skin test)

Mô tả sơ bộ kỹ thuật:

Test này thực hiện đưa thuốc hoặc dị nguyên đã pha loãng vào da để kiểm tra phản ứng. Kết quả được đọc sau 15 – 20 phút(3).

Test khẳng định (Challenge test)

Test khẳng định được thực hiện bằng cách đưa thuốc có liều lượng từ thấp đến cao vào cơ thể người bệnh để xác định phản ứng dị ứng hoặc kiểm tra tình trạng dị ứng thuốc.

Xét nghiệm máu để tìm kháng thể IgE gây dị ứng

Xét nghiệm máu để đo nồng độ kháng thể IgE có thể được sử dụng để xác định dị ứng. Mức IgE cao cũng có thể chỉ ra các bệnh khác như nhiễm ký sinh trùng, bệnh chàm(4).

Vì sao cần xét nghiệm dị ứng?

Theo một thống kê, khoảng 20% dân số Việt Nam mắc bệnh dị ứng. Bệnh thường bắt đầu trước tuổi 20, với tuổi khởi phát trung bình từ 8-11 tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở khoảng 12-15 tuổi, và tần suất xuất hiện bệnh ở thành thị cao hơn nông thôn.

Bệnh dị ứng ảnh hưởng tới hơn 50 triệu người sống ở Hoa Kỳ. Dị ứng qua đường hô hấp là loại phổ biến nhất.

Bệnh hen suyễn được ước tính là nguyên nhân gây ra 250.000 ca tử vong hàng năm. Những trường hợp này có thể tránh được nếu được chăm sóc dị ứng thích hợp.

Do đó, xét nghiệm dị ứng giúp xác định chất gây dị ứng và các nguyên nhân gây triệu chứng. Xét nghiệm dị ứng giúp phát hiện và điều trị kịp thời, cũng như kiểm soát và phòng tránh dị ứng.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Văn minh là gì?

Chuẩn bị trước khi xét nghiệm dị ứng

Chuẩn bị trước khi xét nghiệm
Tuân thủ những lưu ý trước khi thực hiện xét nghiệm dị ứng giúp cho ra kết quả chính xác hơn(4)

Trước khi kiểm tra dị ứng, bác sĩ sẽ hỏi về lối sống, tiền sử gia đình… Có thể yêu cầu ngừng sử dụng một số loại thuốc trước khi xét nghiệm dị ứng để không ảnh hưởng đến kết quả:

  • Thuốc kháng histamin kê đơn và không kê đơn
  • Một số loại thuốc điều trị chứng ợ nóng, chẳng hạn như famotidine (Pepcid)
  • Benzodiazepine như diazepam (Valium) hoặc lorazepam (Ativan)
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng như amitriptyline (Elavil)
  • Corticosteroid toàn thân (nếu bạn đang thử nghiệm miếng dán)

Rủi ro có thể gặp phải

Các xét nghiệm dị ứng có thể gây ngứa, đỏ và sưng nhẹ. Đôi khi có thể xuất hiện các nốt mụn nhỏ. Các triệu chứng thường mất vài giờ hoặc vài ngày. Việc sử dụng các loại kem bôi steroid nhẹ có thể giảm các triệu chứng này.

Trong một số trường hợp hiếm, xét nghiệm dị ứng có thể gây ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng và cần được chăm sóc y tế ngay lập tức. Đó là lý do tại sao xét nghiệm dị ứng nên được thực hiện tại các cơ sở y tế có thiết bị và thuốc để điều trị phản vệ khi cần thiết.

Do đó, khi có triệu chứng dị ứng, hãy đến bệnh viện có chuyên ngành để được thăm khám và thực hiện xét nghiệm chuyên biệt.

Một số lưu ý sau khi thực hiện xét nghiệm

Sau khi xác định chất gây dị ứng, bác sĩ sẽ đề xuất phương pháp điều trị hoặc phòng tránh cụ thể. Bác sĩ cũng có thể đề xuất sử dụng các loại thuốc giảm triệu chứng dị ứng.

Trung Tâm Xét Nghiệm BVĐK Tâm Anh thực hiện Test dị nguyên gây dị ứng Panel 4 gồm 20 dị nguyên (bao gồm các dị nguyên gây dị ứng từ các loại sữa thông thường của trẻ) và Test dị nguyên gây dị ứng Panel 60 gồm 60 dị nguyên là phương pháp xét nghiệm dị ứng thường được sử dụng để xác định nguyên nhân gây dị ứng.

Back to top button