Con mẻ là gì? Cách nuôi mẻ đúng chuẩn thơm ngon

Mẻ là một loại gia vị truyền thống phổ biến trong ẩm thực Việt Nam. Để có được hũ mẻ thơm ngon, hãy tìm hiểu về con mẻ và cách nuôi mẻ theo chuẩn miền Bắc.

Gia vị mẻ truyền thống tại miền Bắc
Tìm hiểu về gia vị mẻ của miền Bắc

Con mẻ là gì?

Mẻ, hay còn gọi là con mẻ, mẻ chua, cơm mẻ,… là loại gia vị có vị chua thanh và mùi thơm đặc trưng của gạo lên men. Mẻ thường được sử dụng trong nhiều món ăn truyền thống như lẩu, om, canh chua, bún riêu, ốc nấu đậu phụ chuối xanh, thịt trâu, thịt chó,… Ngoài việc làm dậy mùi món ăn, mẻ còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.

Để có mẻ, bạn có thể mua sẵn ở chợ hoặc cửa hàng bán đồ khô, gia vị, rau dưa. Hoặc đơn giản hơn, bạn có thể tự làm mẻ tại nhà để sử dụng lâu dài.

Thành phần và đặc điểm của con mẻ

Mẻ bao gồm các thành phần như con mẻ, vi khuẩn lên men, nấm men và acid lactic. Con mẻ là một loại tuyến trùng nhỏ, có tên khoa học là Panagrellus redivivus. Chúng bò ngọ nguậy trên bề mặt cơm trong hũ và có hàm lượng protein cao. Tuy nhiên, con mẻ chỉ là chỉ báo chất lượng của mẻ và không đóng vai trò quan trọng trong quá trình lên men cơm hay bún.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Home → Là Gì

Nấm men là thành phần thứ hai trong mẻ, có dạng hình chùm và cung cấp các vitamin, đạm và dinh dưỡng cho con người.

Vi khuẩn lactic là thành phần chính trong mẻ, có khả năng chuyển hóa tinh bột thành đường và tạo ra acid lactic. Acid lactic tạo nên vị chua đặc trưng của mẻ. Vi khuẩn này còn có tác dụng kích thích hệ tiêu hóa và ức chế vi khuẩn có hại cho đường ruột.

Hình ảnh con mẻ
Hình ảnh con mẻ

Cách làm mẻ đơn giản tại nhà

Để làm mẻ, bạn cần chuẩn bị hũ hoặc lọ thủy tinh sành, sứ. Lọ thủy tinh được ưa chuộng hơn vì dễ kiểm tra mẻ. Bạn cũng cần chăm sóc, giữ vệ sinh và không bỏ đói con mẻ.

Cách làm mẻ từ mẻ cái

Với cách làm này, bạn chỉ cần một ít cơm mẻ (mẻ cái) và xếp lên đáy hũ. Sau đó, để cơm tẻ nguội trên phía trên và đậy nắp lại một tuần tùy theo thời tiết. Khi cơm có màu trắng đục và mùi chua nhẹ, mẻ đã ngấu và sẵn sàng sử dụng. Bạn có thể thấy nhiều con mẻ trên thành hũ hoặc ngửi thử để kiểm tra độ chua của mẻ.

Cách làm mẻ đơn giản tại nhà
Cách làm mẻ đơn giản tại nhà

Cách làm mẻ không sử dụng mẻ cái

Trường hợp không có mẻ cái, bạn có thể làm mẻ từ đầu bằng cách nấu cơm và cho nước cơm vào hũ sành. Đậy kín nắp và để hũ ở nơi ấm để quá trình lên men diễn ra. Sau 1-2 tuần, cơm sẽ chuyển hóa thành mẻ.

Cách nuôi mẻ lâu dài

Mẻ già đúng chuẩn có hạt cơm nát, màu trắng đục, nhiều nước và mùi vị thơm chua đặc trưng. Để bảo quản mẻ, hãy chỉ lấy phần mẻ ở đáy hũ hoặc thành hũ. Khi mẻ gần hết hoặc đã ngấu, bạn có thể bổ sung cơm nguội để tiếp tục nuôi mẻ.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Bánh bèo là gì? Một cô gái bánh bèo sẽ “đáng yêu” hay “đáng ghét”?

Lưu ý khi sử dụng mẻ

Khi sử dụng mẻ, hãy lưu ý:

  • Không ăn quá nhiều mẻ để tránh tác động đến dạ dày và gây các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng. Đối với người mắc bệnh dạ dày, nên tránh ăn hoặc ăn ít món chứa mẻ.
  • Không sử dụng cơm ôi thiu, mốc để làm mẻ. Trước khi trộn cơm với nấm men, hãy bóp nát cục men và đảo đều.
  • Đảm bảo sạch sẽ các dụng cụ sử dụng để lấy mẻ và rửa tay trước khi làm mẻ.
  • Phân biệt chất lượng của mẻ trong quá trình sử dụng. Nếu thấy dấu hiệu mẻ bị mốc, mùi không bình thường hay màu sắc không đúng, hãy đổ bỏ.
  • Nuôi mẻ ăn ít nhất mỗi tuần một lần để tránh mẻ bị chết. Có thể thêm riềng, nghệ, chân gà, xương lợn để tăng thêm hương vị cho mẻ.
Cách bảo quản mẻ đơn giản tại nhà
Cách bảo quản mẻ đơn giản tại nhà

Các món ngon từ mẻ

Mẻ có thể được sử dụng để làm nhiều món ăn ngon như canh chua, thịt chó, các món om, lẩu,…

Thịt chó có thể được nấu với mẻ theo công thức riềng-mẻ-mắm tôm và được phục vụ dưới nhiều hình thức như nhựa mận, chả chó, xáo chó, thịt chó hấp, chân chó hầm. Ngoài ra, có thể tạo ra các biến thể giả thịt chó như chân giò nấu giả cầy, thịt bò nấu giả cầy, vịt/ngan nấu giả cầy.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Dùng từ 'đối tượng' thế nào cho chính xác?

Riềng và mẻ là hai loại gia vị đối lập nhau, khi kết hợp tạo nên sự hòa quyện đặc biệt. Chúng thường được sử dụng trong các món om, gỏi, chả nướng. Ví dụ điển hình là chả cá Lã Vọng, vịt nướng riềng mẻ, thịt heo nướng riềng mẻ, lươn om riềng mẻ, cá trắm, cá quả nướng riềng mẻ.

Các món lẩu cũng trở nên phong phú hơn với vị chua thơm của mẻ. Có thể kể đến lẩu cua đồng, lẩu ốc bươu cơm mẻ, tôm càng nhúng lẩu chua cơm mẻ, thịt trâu cơm mẻ, lẩu gà cơm mẻ, canh mồng tơi nấu chua.

Các món cá cũng được kết hợp với mẻ để tạo nên hương vị đặc biệt như canh chua cá linh, canh cá dọc mùng, canh cá giấm mẻ, canh chua cơm mẻ bông so đũa, canh chua cá đuối cơm mẻ, cá lóc nấu mẻ.

Mẻ còn có thể được chế biến thành nước chấm kết hợp với các thực phẩm như sả, ớt, riềng, tỏi, làm nổi bật hương vị của các món ăn. Ví dụ như cá lăng nướng chấm cơm mẻ dầm ớt, ốc luộc trong nước cơm mẻ, gỏi nhệch chấm cơm mẻ.

Các món ngon với mẻ
Các món ngon với mẻ

Ngoài ra, mẻ cũng có thể được sử dụng làm thức ăn cho cá bột hoặc làm mồi câu cá tra khi chỉ dùng con mẻ.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ về con mẻ, cách làm và nuôi mẻ đúng chuẩn. Chúc bạn thưởng thức những món ăn thơm ngon với gia vị này!

Back to top button