Thế nào là rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) ?


1. Khái niệm về rối loạn nhân cách ranh giới

Trong ngôn ngữ thông thường, chúng ta có thể hiểu “nhân cách” tương tự như “tính cách”. Nhân cách đại diện cho những thói quen, cách suy nghĩ, cảm nhận và hành vi lặp đi lặp lại. Nhân cách được hình thành và phát triển theo từng giai đoạn trong cuộc sống của mỗi người và thường ổn định từ khoảng 25 tuổi. Vậy rối loạn nhân cách ranh giới là gì? Đây là một bệnh tâm thần thường gặp, khiến bệnh nhân có những phản ứng mạnh mẽ, kịch tính. Loại phản ứng này ảnh hưởng đến cách bệnh nhân nhìn nhận về bản thân và mọi người xung quanh.

Khi nói đến rối loạn nhân cách ranh giới, ta thường nhận thấy có 4 đặc điểm chính như sau:

  • Cảm xúc bất ổn;
  • Hành vi bốc đồng;
  • Hình ảnh bản thân bị biến đổi;
  • Mối quan hệ xã hội không ổn định.

2. Dấu hiệu của rối loạn nhân cách ranh giới

2.1. Sợ bị bỏ rơi

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường rất sợ bị bỏ rơi, dù mối quan hệ xã hội vẫn diễn ra tốt. Bệnh nhân mắc bệnh này thường rất sợ bị bỏ lại một mình, thậm chí khi người thân đi làm về muộn hoặc phải làm việc vào ngày nghỉ. Cảm giác sợ hãi này khiến bệnh nhân cố gắng giữ người khác bên cạnh mình. Tuy nhiên, những hành động như vậy có thể làm đối tác xa lánh.

2.2. Mối quan hệ không ổn định

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường có những mối quan hệ mãnh liệt nhưng cũng rất chớp nhoáng. Họ có thể yêu say người khác một cách nhanh chóng nhưng cũng rất nhanh chóng thất vọng và xa lánh đối tác. Các mối quan hệ của người mắc bệnh này có thể từ rất hoàn hảo đến rất tồi tệ.

2.3. Ý thức về bản thân biến đổi

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường thay đổi cách nhìn nhận về bản thân nhanh chóng. Một phút trước họ có thể tự nhận mình thất bại tệ hại, nhưng ngay sau đó lại tự tin vô cùng, hoặc có lúc thấy bản thân tốt đẹp, nhưng ngay sau đó lại tự chán ghét. Họ không có khái niệm rõ ràng về bản thân và mục tiêu trong cuộc sống, điều này dẫn đến thay đổi liên tục trong công việc, quan hệ và thậm chí lối sống tình dục.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   15 sự thật về những câu đố ngẫu nhiên mà fan học được từ âm nhạc của BTS

2.4. Hành vi bốc đồng

Thêm vào những cảm xúc bất ổn, bệnh nhân còn có hành vi bốc đồng là một trong những dấu hiệu của rối loạn nhân cách ranh giới. Họ có thể đổ tốc độ khi lái xe, chi tiêu vô độ, ăn uống quá mức hoặc có hành vi bạo lực khi cáu giận. Điều nghiêm trọng hơn là một số người có thể có quan hệ tình dục không an toàn, sử dụng ma túy và chất kích thích khác.

2.5. Tự làm tổn hại chính mình

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới có xu hướng tự làm tổn hại bản thân, bao gồm hành vi tự sát hoặc gây thương tích cho bản thân. Nhiều trường hợp có suy nghĩ tự tử hoặc thách thức tự sát, và có thể cắt tay, châm chích mà không có ý định tự tử.

2.6. Cảm xúc dao động mạnh

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường có cảm xúc không ổn định đến mức cực đoan, mỗi loại cảm xúc ở trạng thái đỉnh điểm. Họ có thể rơi vào trạng thái cực hạnh phúc và yêu đời, nhưng ngay sau đó lại rơi vào trạng thái tuyệt vọng. Ngay cả những chuyện nhỏ cũng có thể làm bệnh nhân cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, dù cảm xúc thay đổi mạnh mẽ, bệnh nhân lại có khả năng vượt qua chúng nhanh chóng, thường chỉ kéo dài trong vài phút đến vài giờ.

2.7. Cảm giác trống rỗng

Cảm giác trống rỗng là trạng thái mà người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường nhắc đến. Khi cảm xúc đạt đỉnh, họ cảm thấy mình không còn gì và cảm giác cô đơn khi không có ai ở bên cạnh. Để giải quyết cảm giác khó chịu này, người bệnh có thể tìm đến đồ ăn, chất kích thích hoặc quan hệ tình dục một cách quá đáng, nhưng sau cùng vẫn không được thoả mãn.

2.8. Nổi giận mạnh mẽ

Rối loạn nhân cách ranh giới khiến bệnh nhân khó chịu, kịch phạt bản thân và có tính cách nóng nảy do khó khăn trong việc kiểm soát. Một sự khác biệt nhỏ cũng có thể khiến người bệnh la hét, ném đồ đạc hoặc tỏ ra tức giận. Tuy nhiên, không phải lúc nào cảm giác bực bội cũng được biểu lộ ra bên ngoài, đôi khi người bệnh tự “tra tấn” chính bản thân mình.

Có Thể Bạn Quan Tâm :   Số hữu tỉ là gì? Số vô tỉ là gì?

2.9. Cảm giác xa rời thực tế

Người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường sống trong sự nghi ngờ, và có thể có những ý kiến hoang đường về động cơ của người khác. Trong tâm trạng không ổn định, bệnh nhân cảm thấy xa rời với thế giới thực, có một lớp màng ngăn cách họ với thế giới bên ngoài.

Thế nào là rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) ?

3. Hậu quả của rối loạn nhân cách ranh giới

Rối loạn nhân cách ranh giới khiến cuộc sống của người bệnh trở thành một cơn lốc, với quá nhiều sự kiện diễn ra nhanh chóng, mạnh mẽ và khó kiểm soát. Người xung quanh không bao giờ biết được tâm trạng của bệnh nhân sẽ thay đổi khi nào và theo hướng nào.

Sự bất ổn về cảm xúc và hành vi của người bệnh rối loạn nhân cách ranh giới ảnh hưởng đến cuộc sống của chính họ, gồm khó khăn trong công việc, duy trì các mối quan hệ lâu dài và gia đình hay bạn bè. Rối loạn nhân cách ranh giới kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần khác như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn ăn uống, rối loạn lưỡng cực và lạm dụng chất kích thích.

Thế nào là rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) ?

4. Nguyên nhân của rối loạn nhân cách ranh giới là gì?

Hiện tại, chuyên gia vẫn chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân gây ra rối loạn nhân cách ranh giới, tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy bệnh này là sự kết hợp của các yếu tố di truyền và môi trường xung quanh.

Một số nguyên nhân có thể gây ra rối loạn nhân cách ranh giới:

  • Yếu tố di truyền: Một số nghiên cứu cho thấy rối loạn nhân cách ranh giới có liên quan đến yếu tố gia đình hoặc sức khỏe tâm thần của người thân;
  • Bất thường của não: Người bị rối loạn nhân cách ranh giới luôn trong trạng thái cảnh giác cao, đặc biệt nghi ngờ mọi thứ, và điều này dẫn đến căng thẳng liên tục. Chất dẫn truyền thần kinh serotonin có vai trò quan trọng trong điều chỉnh tâm trạng và những bất thường về serotonin được cho là nguyên nhân gây rối loạn nhân cách ranh giới;
  • Tuổi thơ trầm trọng: Cuộc sống thời thơ ấu ảnh hưởng lớn đến sự hình thành nhân cách. Các trường hợp bị lạm dụng tình dục hoặc lạm dụng về thể chất, bị bỏ rơi và sống tách biệt với gia đình hoặc người thân có nguy cơ gây rối loạn nhân cách ranh giới.
Có Thể Bạn Quan Tâm :   Sử dụng điểm Pivot trong chứng khoán như thế nào hiệu quả và tối ưu?

5. Điều trị rối loạn nhân cách ranh giới

Quá trình điều trị rối loạn nhân cách ranh giới có thể bao gồm một hoặc nhiều phương pháp khác nhau. Chuyên gia tập trung vào nhận thức và điều chỉnh cảm xúc, hành vi của người bệnh, từ đó giúp họ có mối quan hệ tốt hơn và cuộc sống ổn định hơn. Sự hỗ trợ từ người thân và bạn bè cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị thành công.

5.1. Trị liệu tâm lý

Trị liệu tâm lý là phương pháp chính để điều trị rối loạn nhân cách ranh giới. Phương pháp này giúp người bệnh tập trung vào bản thân và học cách quản lý cảm xúc. Một số liệu pháp trị liệu tâm lý có thể mang lại hiệu quả là:

  • Liệu pháp nhận thức hành vi: Hỗ trợ người bệnh nhận thấy niềm tin và hành vi không tốt của mình. Bác sĩ sẽ giúp bệnh nhân thay đổi nhận thức không đúng, điều này giúp bệnh nhân rối loạn nhân cách ranh giới có cách tốt hơn để phản ứng khi tức giận, lo lắng;
  • Liệu pháp hành vi biện chứng bao gồm liệu pháp nhóm và cá nhân. Người bệnh được học cách quản lý cảm xúc tiêu cực và cải thiện mối quan hệ;
  • Liệu pháp Schemas: Giúp bệnh nhân rối loạn nhân cách ranh giới xác định các nhu cầu chưa được đáp ứng dẫn đến những phản ứng tiêu cực. Quá trình trị liệu sẽ thúc đẩy họ đạt được mong muốn của mình một cách lành mạnh.

5.2. Thuốc

Hiện tại, vẫn chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị rối loạn nhân cách ranh giới. Tuy nhiên, các loại thuốc do bác sĩ chỉ định có thể làm giảm triệu chứng và rối loạn tâm thần đi kèm, đồng thời giúp kiểm soát tình trạng của bệnh nhân như:

  • Người vừa bị rối loạn nhân cách ranh giới và có triệu chứng trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực;
  • Bệnh nhân có những cơn hoảng loạn hoặc lo âu nghiêm trọng;
  • Xuất hiện ảo giác hoặc suy nghĩ kỳ quái, hoang tưởng;
  • Suy nghĩ, hành vi tự tự hoặc nguy cơ gây hại bản thân và người khác.
Back to top button